మంగళవారం, ఫిబ్రవరి 25, 2020

హంపీ యాత్ర - 2

(మొదటి భాగం తర్వాత..) 

"ఒంపుల హంపీ శిల్పమా.. బాపూ గీసిన చిత్రమా.. అందమా నీ పేరేమిటి.. అందమా..." ఎంత చమత్కారి వేటూరి?!! ఆయన పాటల్లో నిగూఢమైన అర్ధాలుంటాయని తెలుసు కానీ, వాటిని అర్ధం చేసుకోడానికి ఇంతలేసి దూర ప్రయాణాలు చేయాల్సి ఉంటుందని అస్సలు ఊహించలేదు. నేనున్నది హంపి నడిబొడ్డున ఉన్న హజార రామస్వామి ఆలయ ప్రాంగణంలో. రామాయణ కథని వెయ్యి శిల్పాలలో వర్ణించి, ఆ శిల్పాలతో ప్రాంగణాన్ని అలకరించినందుకు గాను ఈ ఆలయానికి ఆ పేరు వచ్చిందని ఇతిహాసం. అయితే, ఏ శిల్పాన్ని చూసినా బాపూ బొమ్మే గుర్తొస్తోంది. బాపూ బొమ్మల్ని చూసి ఈ శిల్పాలు చెక్కే అవకాశం లేదు కాబట్టి, ఈ బొమ్మల నుంచి స్ఫూర్తి పొందే బాపూ తన దేవతామూర్తులకు ఆకృతి ఇచ్చి ఉంటారు. దానిని గడుసుగా చెప్పేందుకే హంపీ శిల్పాన్ని, బాపూ చిత్రాన్ని కలగలిపి అందాన్ని వర్ణించి ఉంటారు నిరుపమాన సినీ కవి.

హజార రామస్వామి ఆలయ గోపురం మీది ఒకానొక శిల్పం 

శ్రీకృష్ణ దేవరాయల అంతఃపురానికి చేరువలో ఉందీ ఆలయం. సీతారామలక్ష్మణుల విగ్రహాలని తొలగించినట్టుగా అంతరాలయంలో గుర్తులున్నాయి. రాయల పూర్వీకులు చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మిస్తే, అదనపు హంగులన్నీ రాయల కాలంలోనే సమకూరాయంటోంది చరిత్ర. రాముడి బాల్యం నుంచీ వరుసగా ఒక్కో దృశ్యాన్నీ రాళ్ళలో చెక్కిన తీరుని చూడడం మొదలు పెడితే, వరుసగా పూర్తి చేయడానికి లేకుండా మధ్యమధ్యలో సంబంధంలేని విష్ణు కథలు దర్శనమిచ్చాయి. అంతే కాదు, పట్టాభిషేకంతో సహా కొన్ని ముఖ్యమైన సన్నివేశాల తాలూకు శిల్పాలు కనిపించలేదు. రాతిపలకల మీద సన్నివేశాలని చెక్కి, ఆ పలకల్ని గోపురం చుట్టూ అతికించడం తెలిసింది, చాలా జాగ్రత్తగా గమనిస్తే. కేవలం దేవతా మూర్తుల శిల్పాలే కాదు, నాటి జానపదుల జీవన శైలిని సూచించే బొమ్మలూ ఉన్నాయి మధ్యమధ్యలో. 

రామకథని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఒక్కో బొమ్మనీ తాపీగా చూస్తూ, శిల్పుల కళా నైపుణ్యానికి అచ్చెరువొందుతూ, కథలో ఏయే సన్నివేశాల తాలూకు బొమ్మలు మిస్సయ్యాయో చూస్తూ ఉండగానే, ఒక్కొక్కటిగా టూరిస్టు బస్సులు ఆగడం, బిలబిల్లాడుతూ వచ్చే టూరిస్టులు క్షణాల్లో ఆలయం మొత్తం చుట్టేసి నాలుగైదు ఫోటోలు తీసుకుని తిరిగి వెళ్లిపోవడం. కొందరైతే ఫోటోలకి అడ్డం వస్తున్నాననుకున్నారో ఏమో, దాదాపుగా తోసినంత పని చేశారు. నాలాంటి అతికొద్ది మంది చాదస్తులు, విదేశీ టూరిస్టులు మాత్రమే ఎక్కువ సేపు గడిపారు ఆ ప్రాంగణంలో. కనిపించిన ప్రతి విషయాన్నీ శ్రద్ధగా నోట్స్ రాసేసుకుంటూ, శిల్పాలన్నింటినీ హడావిడిగా ఫోటోలు తీసేసుకుంటున్న ఒక స్త్రీ తనకి తానుగా వచ్చి పలకరించింది. ఆమె పేరు అరుణ, తమిళనాడుకి చెందిన ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్ట్. "విజయ విఠల ఆలయంలో మాత్రం మీరు గైడ్ ని ఏర్పాటు చేసుకోండి," అంటూ సలహా ఇచ్చింది, కొంత సంభాషణ తర్వాత. ఒక్కో ఆలయాన్నీ రెండు మూడు సార్లు వచ్చి చూస్తోందట ఆమె. 

నాట్య భంగిమలు చెక్కిన మండపాన్ని చూడగానే, మళ్ళీ వేటూరి గుర్తొచ్చేశారు, అప్రయత్నంగా. "కలికి చిలక కనిపించదేమే.." అంటూ చుట్టాల సురభి రంగాజమ్మ గారి గొంతు ఖంగుమన్న భావన. ఈ మండపంలోనే కదూ, 'సిరికాకొలను చిన్నది' అలివేణి నాట్యం చేస్తూ కళ్ళు తిరిగి పడిపోయింది? ఇక్కడే కదూ, ఆమెకి జరిగిన అన్యాయం రాయలు దృష్టికి వచ్చింది? కల్పితమో కాదో తెలియదు కానీ, అలివేణి కథని వేటూరి చెప్పిన తీరు మాత్రం అపూర్వం. స్థంభాల మీద చెక్కిన నర్తకీమణుల శిల్పాల్లో అలివేణి శిల్పమూ ఉండి ఉంటుందనిపించింది. విజయనగర ఆర్కిటెక్చర్ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, కేవలం దేవుళ్ళ బొమ్మలు, జంతువులు, పక్షుల బొమ్మలతో పాటు, నాటి సంఘంలో అనేక వృత్తులు నిర్వహించిన స్త్రీ పురుషుల బొమ్మల్ని, విదేశీ వర్తకులు, యాత్రికుల బొమ్మల్ని కూడా చెక్కారు ఆలయాల మీద. నాటి జీవితాన్ని వారు రికార్డు చేసిన ఒక పధ్ధతి ఇదై ఉంటుంది బహుశా. 

ఆలయం వెలుపలి గోడల మీద రాళ్లతో చెక్కిన విజయనగర సామ్రాజ్యపు గజ బలాన్నీ, అశ్వ దళాన్నీ పరిశీలిస్తూ ముందుకు నడిస్తే రాయల అంతఃపురం.  అక్కడొకటి ఇక్కడొకటిగా మిగిలిన మహా నిర్మాణపు అవశేషాలు. అవేమిటో వివరిస్తూ ఆర్కియలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా వారు ఏర్పాటు చేసిన బోర్డులు. ఆ బోర్డుల్లో రాసింది చదువుకుంటూ, అవశేషాలని చూస్తూ, చరిత్రలో ఖాళీలని ఊహాశక్తి మేరకి పూరించుకున్న సందర్భమది. ఎత్తైన నవరాత్రి దిబ్బకి కొంచం దూరంలోనే, లోతైన స్నానఘట్టం. రెండుచోట్లా కళ్ళు చెదిరే రాతి పనితనం. ఆ రోజుల్లోనే తుంగభద్ర నుంచి అంతఃపురానికి నేరుగా నీళ్లు వచ్చేలా చేసిన ఏర్పాటు! ప్రజలు నేరుగా ప్రభువుకి తమ సమస్యలు విన్నవించుకునే అవకాశం, ఆ వేదిక లోపల విదేశీ రాయబారులతో అత్యవసర చర్చలు జరిపేందుకు అవసరమైన అండర్ గ్రౌండ్ ఛాంబర్. ఒక పక్క రాయలు పాలనని బేరీజు వేసుకుంటూనే, మరోపక్క నాటి శిల్పకళని, ఇంజినీరింగ్ అద్భుతాలనీ చూడడం. కళ్ళకీ, మెదడుకీ ఏకకాలంలోనే విపరీతమైన పని.

సామాన్యుల స్నానఘట్టం 

మొత్తం నిర్మాణాల్లో ఇప్పుడు మిగిలి ఉన్నవి కనీసం ఒక వందో వంతైనా ఉంటాయా అన్న సందేహం, వందో వంతే ఇలా ఉంటే ఇక మొత్తం నిర్మాణాలు ఎలా ఉండి ఉంటాయన్న ఆశ్చర్యార్ధకం!! ఎండ ఎక్కువగా ఉండడంతో పాటు, ఫోటోగ్రఫీకి అనువైన లొకేషన్లు లేకపోవడం వల్ల కాబోలు టూరిస్టుల తాకిడి పెద్దగా లేదిక్కడ. ఏకాంతాన్ని వెతుక్కునే జంటలు మాత్రం అక్కడక్కడా తారసపడ్డాయి.  తదుపరి మజిలీ 'క్వీన్స్ బాత్' అని పిలువబడే రాణీ వారల స్నానఘట్టం. బయటి నుంచి చూడ్డానికి పాడుబడిన నిర్మాణం అనిపించింది కానీ, లోపలి పనితనం కళ్ళు మిరుమిట్లు గొలిపింది. మొత్తం చెక్కడం పనిలో ఓ ఇరవై శాతం మిగిలి ఉందేమో. అయితేనేం, కట్టడానికి వాడింది సున్నమా లేక వెన్నా అనిపించేలా ఉంది ఇంటీరియర్ అంతా. గుండ్రటి ఇన్నర్ బాల్కనీ, కింద ఉన్న నీళ్ళలోకి వెళ్ళడానికి వీలుగా మెట్లు. బాల్కనీ అంతా స్నానానికి ముందు, తర్వాత రాణికి చేసే ఉపచారాలకి అనువైన ఏర్పాట్లు.  చాలా ఏళ్ళక్రితం వేసిన సినిమా సెట్టింగ్ లా అనిపించింది. 

ఎవరో పది పదిహేను మంది టూరిస్టులు కలిసి ఒక గైడుని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. ఆ గైడు చాలా ఉత్సాహంగా పెద్ద గొంతుతో వర్ణిస్తున్నాడు. "అత్తరు, పన్నీరు కలిపిన నీళ్లలో రాణీవారు స్నానం చేస్తూ ఉంటే, పరిచారికలు ఈ చుట్టూ నిలబడి రాణి మీదకి పూలు విసిరేవారు.." ఈ మాటలు చెవిన పడ్డంతోనే నవ్వొచ్చింది. "రాఘవేంద్రరావు సినిమాలు చూడ్డం కాస్త తగ్గించబ్బాయ్" అని ఆ గైడుకి సలహా ఇవ్వాలనిపించింది. ఇంతకీ ఈ స్నానఘట్టం ఏ రాణిది? తిరుమల దేవి కోసం కట్టించిందా? చిన్నాదేవి స్నానం చేసేదా? లేక, ఎస్. వరలక్ష్మి, దేవికల్లాగా ఇద్దరూ కలిసి మెలిసి ఉండేవారా? ఏవిటో, నా సందేహాల్ని ఏ గైడూ తీర్చలేడు. అన్నట్టు, ఈ స్నాన వాటికకి కూడా అండర్ గ్రౌండ్ నీళ్ల సరఫరా ఏర్పాటు ఉంది. తుంగభద్రా నీళ్లు మొదట ఇక్కడికి వచ్చి, ఇటు నుంచి రాజాంతఃపురానికి, అటుపైన సామాన్యులకీ సరఫరా అయ్యేలా ఉండేదిట ఏర్పాటు.


క్వీన్స్ బాత్ 

అలిసిపోయి హోటల్ కి వెళ్తే, అతిధుల కోసం శాస్త్రీయ నృత్య కార్యక్రమం ఏర్పాటు  చేశామన్నారు వాళ్ళు. 'కుమారి పద్మ నృత్య ప్రదర్శన కానీ కాదు కదా?' అని సందేహం వచ్చింది కానీ, ఏనాటి పద్మ? స్నానాదికాలు కానిచ్చి, లాన్లో ఏర్పాటు చేసిన వేదిక ఎదుట కూర్చుంటే, భరతనాట్యం నేర్చుకుంటున్న నలుగురమ్మాయిలు అరగంట పాటు నాట్యం చేశారు, ఐదారు పాటలకి. రెండు పాటలు భరతనాట్యం అని తెలిశాయి కానీ, నాలుగు పాటల తాలూకు శాస్త్రం ఏంటో బోధ పడలేదు. వేదిక పక్కనే అప్పటికప్పుడు అదనపు కాస్ట్యూమ్స్ ధరిస్తూ, కొంచం కూడా గ్యాప్ ఇవ్వకుండా నడిపారు ప్రోగ్రాంని. నలుగురూ నెమళ్ళ వేషం వేసుకుని ఓ హిందీ పాటకి చేసిన డేన్స్ మాత్రం భలేగా ఉంది. కార్యక్రమం అయ్యాక, కమల్ హాసన్ టోన్ రాకుండా జాగ్రత్త పడుతూ, ఆ నాలుగు పాటలకీ చేసిన డేన్స్ ఏ సంప్రదాయం అని ఇంగ్లీష్ లోఅడిగాను ఓ అమ్మాయిని. "సెమీ క్లాసికల్ అంకుల్" అని జవాబిచ్చింది మృదువుగానే. నెమళ్ళ పాట ప్రభావం కాబోలు, "నెమలికి నేర్పిన నడకలివీ.." పాడుకుంటూ నిద్రకి ఉపక్రమించాను. రెండో రోజు హంపీ యాత్ర ఆ విధంగా ముగిసింది. 

(ఇంకా ఉంది) 

సోమవారం, ఫిబ్రవరి 24, 2020

హంపీ యాత్ర - 1

"నా పేరు విరూపాక్ష సార్. నా ఫోన్ నంబర్ రాసుకోండి.." ఎదురుగా నిలువెత్తు గుడి గోపురం, విరూపాక్ష స్వామిది. ఎడమ చేతివైపున రాతిపలకలతో నిర్మించిన బజారు, దానిని ఆనుకునే ఓ కొండ. కుడివైపున మైదానంలో పార్కు చేసిన టూరిస్టు బస్సులు, ఆటోలు. 'ఇదేనా చారిత్రాత్మకమైన హంపీ విరూపాక్ష స్వామి ఆలయం?' నా సందేహంలో నేనుండగానే, నెంబర్రాసుకోమంటూ ఆటో విరూపాక్షుడి గొడవ. ఫోన్లో నెంబర్ ఫీడ్ చేసుకున్నట్టుగా నటించి, అతగాడికి డబ్బులిచ్చి పంపించి నెమ్మదిగా గుడివైపుకి నడుస్తూ ఉండగా పలకరించింది హంపీ గాలి. అవును, అక్కడి గాలి కూడా ప్రత్యేకమే. వినగలిగితే ఎన్నెన్ని కథలూ, గాథలూ వినిపిస్తుందనీ? ఎస్సెల్లార్ కెమెరా సహిత బ్యాక్ ప్యాక్ బరువనిపించడం లేదు. రాత్రంతా ప్రయాణం చేసిన బడలిక లేనే లేదు. రాయల కాలంలోకి నడిచి వెళ్తున్న అనుభూతి కాబోలు.  

పాదరక్షలు స్టాండులో పెట్టి, కెమెరా సహితంగా టిక్కెట్లు కొనుక్కుని, ఆలయ ప్రాంగణంలోకి అడుగు పెట్టగానే కుడివైపున ఆయుర్వేద డిస్పెన్సరీ పలకరించింది. దీపాలు వెలిగించిన గుర్తుగా నూనె చారికలు కనిపిస్తున్నాయి రాతి నేలమీద. హంపీ పట్టణం మొత్తం మీద ఉన్న ఆలయాల్లో, ఇప్పటికీ నిత్యం ధూప దీప నైవేద్యాలు జరుగుతున్న పురాతన గుడి ఈ విరూపాక్ష స్వామి ఆలయం ఒక్కటే. అప్పుడప్పుడూ గుడి గంటలు వినిపించడమే కాదు, ప్రసాదాలు ఆరగించడం కోసం లెక్కకు మిక్కిలిగా వానరాలూ తిరుగాడుతున్నాయి ఆ ప్రాంగణంలో. ఎన్నో ప్రాచీన నిర్మాణాలు చూసినా, ఈ తరహా వాస్తుని చూడడం ఇదే ప్రధమం. 'విజయనగర ఆర్కిటెక్చర్' అని కదూ దీనికి పేరు. ఎత్తైన గోపురం చిట్టచివరి వరకూ సున్నితమైన పనితనంతో చెక్కిన శిల్పాలు. శిల్పదృష్టితోనే కాదు, గణితశాస్త్రం దృష్ట్యా చూసినా అబ్బుర పరిచే కొలతలతో ఠీవిగా నిలబడ్డ మండపాలు, నిర్మాణాలు. 

ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న ఉపాలయాలనీ, వాటి నిర్మాణన్నీ పరిశీలిస్తూ, కలియతిరిగి, ఓ మండపంలో విశ్రాంతిగా కూర్చోగానే, చెంగున ఎగిరొచ్చిన వానరం కెమెరా లెన్స్ కవర్ ఎత్తుకుపోయి, ఓ స్థంభం మీద కూర్చుని వినోదం చూసింది. 'నేన్నీకు మునిమనవడి వరస' అని ప్రవర చెప్పుకుంటే, కనికరించి, కవరు తిరిగిచ్చింది. ప్రవేశ ద్వారానికి అభిముఖంగా బయటికి వెళ్లేందుకు రాతి గుమ్మం, ఆనుకునే కోనేరు. కనుచూపు మేరలో కనిపిస్తున్న తుంగభద్రా నది. అప్రయత్నంగానే అడుగులు ఆ నదివైపుకు సాగాయి. నాగరికతలన్నీ నదీతీరాన్నే వెలిశాయని చెబుతుంది చరిత్ర. ఆ ప్రకారం చూసినప్పుడు, మహోన్నతమైన విజయనగర నాగరికత వికసించేందుకు దోహదం చేసిన నది ఈ తుంగభద్ర. సగం దూరం నడిచి రెండు పక్కలా చూస్తే, ఒకవైపు ఎత్తైన విరూపాక్ష ఆలయ ప్రాకారం, గోపురం, మరో వైపు తుంగభద్ర. అనుభూతిని అక్షరాల్లో తర్జుమా చేయటానికి ఈ యాత్రలో చేసిన మొట్టమొదటి విఫల ప్రయత్నం బహుశా ఇదే. హంపిలో గడిపినంత కాలమూ ఎన్నెన్ని విఫల యత్నాలు జరిగాయో లెక్కేలేదు. అడుగులు తుంగభద్ర వైపే పడ్డాయి.

హేమకూట పర్వతం నుంచి విరూపాక్ష దేవాలయం 

ఎండ కాస్త తీక్షణంగా ఉన్న ఆ మధ్యాహ్నం వేళ, తన సహజ ధోరణిలోనే ప్రశాంతంగా కనిపిస్తోంది తుంగభద్ర, చారిత్రక నగరం హంపి ఉత్థానపతనాలకి మౌనసాక్షి. గట్టుమీద అక్కడక్కడా పైకిలేస్తున్న పొగలని చూడగానే ఒకటే సందేహం, కాశీలో లాగా ఇక్కడ కూడా శవదహనాలు జరుగుతాయా? ఉహు, జరుగుతున్నది అది కాదు. పట్టణంలో పేరుకున్న చెత్తని రాశులుగా పోసి తగలబెడుతున్నారని తెలిసింది. ఆ చెత్తని తయారు చేస్తున్నది నాలాంటి యాత్రికులే. అయినా, హంపికి, తుంగభద్రకీ ఈ పొగలు కొత్త కాదు. ఇంతకుమించిన దట్టమైన పొగల్ని మూడునెలలపాటు ఊపిరాడని విధంగా భరించాయవి. కానీ నాకే, ఆ సంగతులు తెలుసుకోడానికి మరో రెండు రోజులు పట్టింది.  తుంగభద్రలో కాళ్ళు కడుక్కుంటూ ఉంటే మొదటగా గుర్తొచ్చినవి మొసళ్ళు! మహామహోపాధ్యాయ తిరుమల రామచంద్ర 'హంపీనుంచి హరప్పా దాక' చదివిన ప్రభావం. ఆ పండితుణ్ణీ, ఆ పుస్తకాన్నీ తల్చుకోడం ఆ ఉదయం నుంచీ అది ఎన్నోసారో గుర్తులేదు. 

హోస్పేట స్టేషన్లో రైలు దిగగానే మొదట వెళ్ళాల్సింది కమలాపురం. కర్ణాటక టూరిజం కార్పొరేషన్ వారి హోటల్ మయూర భువనేశ్వరిలో బస. కమలాపురంలో అడుగుపెట్టింది మొదలు రామచంద్ర గుర్తొస్తూనే ఉన్నారు. స్నానానికి వేడినీళ్ళతో పాటు, మైసూర్ శాండల్ సబ్బుని, దావణగెరె తువ్వాలునీ అందించిన హోటల్ వారు సగం బడలిక పోగొట్టేశారు. బలంగా  బ్రేక్ఫాస్ట్ చేసి, ఆటో పట్టుకుంటే అరగంట లోపే హంపీ చేర్చాడు డ్రైవరు, దారిలో కనిపించిన ప్రతి చెట్టు, పుట్ట గురించీ నమ్మశక్యం కాని కథలు చెబుతూ.  మొసళ్ల  ఆలోచనల్ని పక్కన పెట్టి, చుట్టూ చూస్తే, తుంగభద్ర గట్టున పొడవు పొడవూ దుకాణాలు. యాంటిక్ డిజైన్లని పోలిన డెకరేటివ్ పీసుల మొదలు, సేవెండి ఆభరణాల వరకూ అనేకం అమ్ముతున్నారు రాశులు పోసి. కొన్ని వందల ఏళ్ళక్రితం రత్నాలని, ముత్యాలనీ రాశులుగా పోసి విక్రయించింది ఇచ్చోటనేనా? 

ఆలయాన్ని ఆనుకునే ఉన్న చిన్నపాటి కొండమీద పడింది దృష్టి. హేమకూట పర్వతమట పేరు. ఆ మధ్యాహ్నపు ఎండలో నిజంగానే బంగారంలా మెరిసిపోతోంది ఆ పర్వతం. సెమ్మెట్రికల్ గా నిర్మించిన చిన్న చిన్న గుళ్ళూ, మండపాలూ రారమ్మని పిలుస్తూ ఉంటే కొండెక్కడం ఏమంత కష్టమనిపించలేదు. ఆ కొండమీంచి మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది విరూపాక్ష ఆలయ గోపురం. రెండోపక్క కనుచూపు మేరంతా హంపీ శిధిలాలు. ఆ గోపురం బ్యాక్డ్రాప్ గా వచ్చేలా వాళ్ళిద్దరికీ ఓ ఫోటో తీయమని రిక్వెస్ట్ చేసింది ఓ విదేశీ జంట. ఒకటికి నాలుగు ఫోటోలు తీసి ఐఫోన్ తిరిగిస్తే, మొహాలు చేటంత చేసుకున్నారు ఆ చైనా అమ్మాయి, డెన్మార్క్ అబ్బాయీ. అమెరికా నుంచి వచ్చారట హంపిని చూడడానికి. వాళ్ళ ప్రేమకథని మూడుముక్కల్లో చెప్పేసి "ఇటీజ్ టూ హాట్ హియర్" అన్నారు. 'మా రాయలుకీ ఓ ప్రేమకథ ఉంది తెలుసా మీకు?' అని అడగాలనిపించింది. కానీ, 'చిన్నాదేవిని గురించి నాకు తెలిసిందెంత?' అనే సందేహం అడ్డొచ్చింది.

శ్రీకృష్ణాలయంలో చెక్కుచెదరని ఓ గోపురం 

హేమకూటం మీద ఉన్న గుళ్ళనీ, మండపాలనీ చూస్తున్నంతసేపు ఒకటే ప్రశ్న. ఇక్కడ ఉన్న రాళ్లనే తొలిచి వీటిని నిర్మించారా? లేక, వేరే చోట్ల నుంచి బండరాళ్లని ఈ కొండమీదకి చేర్చారా? ఆర్కియాలిజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా వారు ఏర్పాటు చేసిన బోర్డులో ఈ వివరం లేదు. ఆ మాటికొస్తే చాలా వివరాలే లేవు. హేమకూటం మీద కడలేకలు (శనగ గింజ) గణేశ, ససివేకలు (ఆవగింజ)  గణేశ ఆలయాలు రెండూ చెప్పుకోదగ్గవి. రెండు విగ్రహాలూ భారీగానే ఉన్నాయి. కడలేకలు గణేశుడి ఉదరభాగం చెక్కేసి ఉండడం చూసి చివుక్కుమనిపించింది. ఆ పొట్టలో విలువైన మణులు ఉండొచ్చన్న అనుమానమో లేక అందమైన ఆ విగ్రహాన్ని పాడుచేయాలన్న ప్రయత్నమో తెలియదు కానీ, క్రూరత్వానికి గుర్తుగా చెక్కేసిన బొజ్జ మాత్రం మిగిలిపోయింది. 

మరికాసేపట్లోనే - ఒడిలో లక్ష్మి లేని నరసింహుడినీ నీళ్లలో ఉన్న భారీ శివలింగాన్నీ దర్శించుకుని మరో నాలుగడుగులు ముందుకు వేసేసరికే - అంతకి వెయ్యింతల బాధ సుళ్ళు తిరిగింది, బలవంతంగా కూల్చివేయబడిన శ్రీకృష్ణ మందిరపు శిఖరాన్ని చూసినప్పుడు.  విగ్రహమూ, పూజా పునస్కారమూ లేని ఆ గుడిలో గడిపే ఒక్కో నిమిషమూ మరింత బరువైపోయింది. శిధిలాలలోనే ఇంత సౌందర్యం తొంగిచూస్తూ ఉంటే, వైభవోపేతమైన కాలంలో ఈ ఆలయం ఎలా ఉండి ఉండేది? ఏమి వాస్తు ఇది? ఎందరి శ్రమ ఈ నిర్మాణం? టైం మెషిన్ లో వెనక్కి వెళ్లి ఆ విధ్వంసాన్ని ఆపేయగలిగితే అన్న ఆలోచన మొదటిసారిగా కలిగింది. అదొక్కటేనా? ఆ శిధిల సౌందర్యాన్ని చూస్తూ ఉంటే ఉబికి వచ్చే ఆలోచనలు ఎన్నో, ఎన్నెన్నో. ఎటొచ్చీ, వాటిల్లో కొట్టుకుపోకుండా పట్టి బయటికి లాగేందుకు విరూపాక్ష లాంటి వాళ్ళు సదా సిద్ధంగా ఉంటారు. ...అలా తొలిరోజు హంపీ యాత్ర పూర్తయింది. 

(ఇంకా ఉంది) 

శుక్రవారం, ఫిబ్రవరి 14, 2020

C/o. కంచరపాలెం

కొంతమంది కవులు, రచయితలూ 'జీవితంలో ప్రేమ అనేది ఒక్కసారే పుడుతుంది, ఒక్కరిమీదే పుడుతుంది' లాంటి గంభీరమైన స్టేట్మెంట్స్ ఇస్తూ ఉంటారు కానీ, వాస్తవం ఇందుకు భిన్నంగా ఉంటుంది. ప్రేమించడం, ప్రేమని పొందడం, ఆ ప్రేమని ఒక శాశ్వత బంధంగా తర్జుమా చేసుకోవడం, అటుపైని కూడా ఆ ప్రేమని నిలుపుకోవడం.. ఇదో సుదీర్ఘమైన ప్రయాణం. ప్రేమలో పడిన వాళ్ళందరూ ఈ అన్ని దశలనూ దాటుకుని ముందుకి వెళ్లలేకపోవచ్చు. ఎందుకంటే, ప్రేమ అంత సులభం కాదు. ఎన్నో పరీక్షలు పెడుతుంది. వాటిని గెలవమని శాసిస్తుంది. ఇద్దరిలో ఏ ఒక్కరు స్థిరంగా లేకపోయినా, రెండో ఆలోచనలో పడినా గెలవడం కల్ల. గెలుపు కోసం తీవ్రమైన ప్రయత్నం చేసిన వాళ్లకి, ఆ ప్రయత్నాన్ని చుట్టూ ఉన్న వాళ్ళు అర్ధం చేసుకునేలా చేయగలిగిన వాళ్ళకీ మాత్రం అయిన వాళ్ళ నుంచి మద్దతు దొరుకుతుంది. అయితే, దానిని సాధించగలిగే జంటలు బహుకొద్దే.  రండి, ఈ ప్రేమికుల రోజున మనం అలా కంచరపాలెం వెళ్లి, కొంతమంది ప్రేమికుల్ని పలకరించి వద్దాం.


సుందరం ఓ పదిహేనేళ్ల కుర్రాడు. ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదువుతున్నాడు. నల్లని కళ గల ముఖం, ఆకర్షించే కళ్ళు. ఉత్సాహం ఉరకలెత్తే తొలి యవ్వనంలో ఉన్న ఆ కుర్రాడు, తనతో చదివే సునీత అనే అమ్మాయి మీద ఆకర్షణ పెంచుకున్నాడు. యవ్వనం ఒక్క సుందరాన్నే కాదు, సునీతనీ ఆవహించింది. ఫలితం, సుందరం వైపు దొంగ చూపులు, ముసిముసి నవ్వులు. స్కూల్లో జరిగే వేడుకలో 'భలే భలే మగాడివోయ్ బంగారు నా సామివోయ్..' అంటూ పాట పాడడమూను. 'ఓ అబ్బాయ్ సుందరం' అంటూ ఆమె పలకరిస్తే, 'యేంటమ్మాయ్ సునీతా' అంటూ బదులిస్తూ ఉంటాడు. మరికొన్నాళ్ళు ఆగితే, సునీత-సుందరాలకి ఒకరి మీద ఒకరికి కలిగిన ఆకర్షణ ప్రేమగా రూపు దిద్దుకుని ఉండేదేమో. కానీ, విధి వాళ్ళిద్దరినీ దూరం చేసింది. సుందరానికి వీడ్కోలైనా ఇవ్వకుండా సునీత వేరే ఊరికి వెళ్ళిపోయింది. అంతమాత్రాన, వాళ్ళిద్దరి జీవితాలూ అక్కడే ఆగిపోవాలా? ఆ ఆకర్షణ/ప్రేమని తల్చుకుంటూ ఇద్దరూ మిగిలిన జీవితాన్ని ఒంటరిగా గడిపేయాలా? 

జోసెఫ్ వయసు పాతిక్కి కాస్త అటూ ఇటూ. చింపిరి జుట్టు, మాసిన గెడ్డం. ప్రపంచం మీద పెద్దగా లక్ష్యం లేనట్టుండే వస్త్రధారణ. మెళ్ళో గొలుసులో వేలాడే శిలువ. వృత్తి ఆకురౌడీ. చిన్న చిన్న దందాలు చేస్తూ బతికేస్తూ ఉంటాడు. అలాంటివాడు ఉన్నట్టుండి భార్గవితో ప్రేమలో పడ్డాడు. ఆమె బ్రాహ్మణ పిల్ల. కాలేజీలో చదువుకుంటోంది. తల్లి చనిపోయింది. ఇన్సూరెన్స్ ఏజెంట్ గా పనిచేసే తండ్రే ఆమెని అన్నీఅయి పెంచుతున్నాడు. వండి పెట్టడం మొదలు, డేన్స్ క్లాసులకి తీసుకెళ్లి, తీసుకు రావడం వరకూ కూతురికి సంబంధించిన ప్రతి పనినీ ఇష్టంగా చేస్తూ ఉంటాడు. భార్గవి జోసెఫ్ తో ప్రేమలో పడింది. నిజానికి జోసెఫ్ భార్గవిని ప్రేమించడం వెనుక చొరవ భార్గవిదే. ప్రేమలో పడడం భార్గవికి అదే మొదలు. కానీ, జోసెఫ్ వెనుక ఓ విఫల ప్రేమ గాధ ఉంది. అయితే, భార్గవి చొరవ అతన్ని అన్నీ మర్చిపోయేలా చేస్తుంది. ఆమె కోసం తన అలవాట్లని మార్చుకునే ప్రయత్నాలు మొదలు పెడతాడు. బతుకుతెరువు కోసం ఓ చిన్న ఉద్యోగంలో కుదురుకుంటాడు కూడా. తండ్రి, జోసెఫ్ ఇద్దరిలో ఒకరిని మాత్రమే ఎంచుకోవాల్సి పరిస్థితి వచ్చినప్పుడు తండ్రి వైపే మొగ్గాల్సి వస్తుంది భార్గవికి. జోసెఫ్ ఇక జీవితంలో మళ్ళీ ప్రేమ వైపు వెళ్లకూడదా? 


'గెడ్డం' వయసు ముప్ఫయ్ ఐదేళ్లు. జీవితంలో ఎన్నో ఎదురుదెబ్బలు తిన్నాడు. లవ్ ఫెయిల్యూర్స్ తో సహా ఎంతో జీవితాన్ని చూసేశాడు. చూడ్డానికి కాస్త నిర్లక్ష్యంగా, ఇంకాస్త పొగరుగా ఉంటాడు. వెనుకా ముందూ ఎవరూ లేకపోవడమే అతని బలం, బలహీనత కూడా. బతుకు తెరువు కోసం ఒక లిక్కర్ షాపులో సేల్స్ మాన్ గా పని చేస్తున్నాడు. అతని షాపులో రోజూ లిక్కర్ కొంటూ ఉంటుంది సలీమా, ఓ పేద ముస్లిం యువతి. ఎప్పుడూ స్కార్ఫ్ లో ఉండే సలీమా మొహంలో ప్రస్ఫుటంగా కనిపించేవి ఆమె కళ్ళు. ఆ కళ్ళు ఎంతగానో ఆకర్షించాయి గెడ్డాన్ని. ప్రతి రాత్రీ క్రమం తప్పకుండా లిక్కర్ కొనే సలీమా, షాపులో పనిచేసే అందరికీ ఓ మిస్టరీ. గెడ్డాన్ని ఏడిపిస్తూ ఉంటారు వాళ్ళు, 'నీ గర్ల్ ఫ్రెండ్ వచ్చింది' అంటూ. క్రమంగా ఆమె మీద ఆసక్తి పెరుగుతుంది గెడ్డానికి. ఒక రోజు ఆమెని వెంబడిస్తాడు. ఆమెని గురించి తెలుసుకుంటాడు. బతుకుతెరువు కోసం ఆమె వేశ్యా వృత్తిలో ఉందని తెలిసినప్పుడు, సలీమా మీద గౌరవం కలుగుతుంది గెడ్డానికి. తన ప్రేమని ప్రకటిస్తాడు. కొంత సంశయం తర్వాత, సలీమా అతని ప్రేమని అంగీకరిస్తుంది. పెళ్లి చేసుకుని కొత్తజీవితం మొదలు పెట్టాలనే ప్రయత్నాల్లో ఉన్న గెడ్డానికి, సలీమా మాయమైపోవడం  ఊహకందని షాక్. గెడ్డం ఇప్పుడు అస్తమిస్తున్న సూర్యుడి వైపు నడిచి వెళ్లిపోవాలా? 

రాజు వయసు యాభైకి దగ్గర. ప్రభుత్వ ఆఫీసులో అటెండర్ గా పనిచేస్తున్నాడు. అతని తల మీద వెంట్రుకల్లాగే అతని అనుభవాలూ పండిపోయాయి. వాటిలో కొన్ని ప్రేమానుభవాలూ ఉన్నాయి. కారణాలు ఏవైనా, రాజు అవివాహితుడిగా ఉండిపోయాడు. తన వాళ్ళు అంటూ ఎవరూ లేని అతను, ఊళ్ళో అందరినీ ఆప్తులుగా భావిస్తూ ఉంటాడు. రాజుని ఓ ఇంటి వాడిని చేయాలని ఊళ్ళో వాళ్ళు ప్రయత్నాలు చేస్తూ ఉంటారు కానీ, వాళ్ళ ప్రయత్నాలు ఫలించవు. ఇంతలో అతని ఆఫీసుకి బదిలీ మీద వస్తుంది రాధ. వితంతువైన రాధకి టీనేజ్ కూతురు ఉంది. ఉద్యోగం ఉన్నా స్వతంత్రం లేదామెకి. తమ్ముడి ఇష్టాలకి తగ్గట్టుగా నడుచుకుంటూ ఉంటుంది. రాజు మంచితనం రాధని ఆకర్షిస్తుంది. రాజుకి కూడా రాధ మీద ఇష్టం కలుగుతుంది. అప్పటివరకూ తన పెళ్లి కోసం ఊళ్ళో వాళ్ళు చేసే ప్రయత్నాల్ని పెద్దగా పట్టించుకోని రాజు, రాధతో పరిచయం పెరిగాక, జీవితంలో తోడు అవసరాన్ని గుర్తిస్తాడు. ఆమెని పెళ్లి చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. రాధ కూతురికి ఈ పెళ్లి అంగీకారమే. కానిదల్లా రాధ సోదరుడికే. తన అక్క మళ్ళీ పెళ్లి చేసుకోవడం సంప్రదాయం కాదు అని వాదిస్తాడు అతను. రాజు తన ప్రేమలో ఓడిపోతున్న సందర్భంలో కంచరపాలెం ఊరంతా కలిసి, కదిలి వస్తుంది. రాజునీ, రాధనీ ఒకటి చేస్తుంది. 

విశాఖపట్నం మహానగరాన్ని ఆనుకునే ఉన్నా, పల్లెటూరి పోకడల్ని మిగుల్చుకున్న ఊరు కంచరపాలెం. అక్కడ వాళ్ళకి తమ చుట్టూ ఏం జరుగుతోందో కావాలి. పక్క వాళ్ళ అజ కావాలి. కొత్త వాళ్ళని కాస్త సందేహంగా చూడడం, తన వాళ్ళకోసం ఏదైనా చేయడం అనే లక్షణాలు అక్కడి సమాజంలో ఇంకా ఉన్నాయి. అందుకే, రాజు-రాధల ప్రేమ కథలో కంచరపాలెం కీలకమైన పాత్ర పోషించింది. మరి, ఇదే కంచరపాలెం సుందరం-సునీత, జోసెఫ్-భార్గవి, గెడ్డం-సలీమాల విషయంలో ఎందుకు నిర్లిప్తంగా ఉండిపోయింది? ఈ ప్రశ్నకి సమాధానం కావాలంటే వెంకటేష్ మహా దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'C/o. కంచరపాలెం' సినిమా చూడాలి. సెప్టెంబర్ 7, 2018 న విడుదలైన ఈ సినిమాలో ప్రత్యేకతలు ఎన్నో. నటీనటులందరూ కొత్తవాళ్లే. దర్శకుడితో సహా చాలామంది సాంకేతిక నిపుణులకి ఇది తొలి సినిమా. అమెరికాలో డాక్టరుగా పని చేస్తున్న విజయ ప్రవీణ పరుచూరి తొలిసారి సినిమా నిర్మాణంలోకి రావడమే కాక, సీనియర్ నటీమణులు కూడా చేయడానికి తటపటాయించే సలీమా పాత్రని అలవోకగా పోషించారు. స్వీకార్ అగస్తి స్వరకల్పనలో పాటలన్నీ నాలికమీద ఆడేవే. 


అన్నింటినీ మించి అత్యంత సహజమైన కథ, కథనం. ఒకట్రెండు సన్నివేశాల్లో మినహా ఎక్కడా మెలోడ్రామా కనిపించదు. అంతేకాదు, తెలుగు సినిమా 'సెన్సిటివ్' గా భావించే కులం, మతం అనే విషయాలని గురించి ఈ సినిమాలో పాత్రలు చాలా బోల్డ్ గా మాట్లాడతాయి. అలాగని నేటివిటీని అడ్డుపెట్టుకుని నాటుగా తీయలేదు సినిమాని. సునీత దూరమైందని తెలిసిన సుందరం కోపంతో వినాయకుడి విగ్రహాన్ని పాడుచేసినా, భార్గవి తండ్రి క్రైస్తవ కూడికలని గురించి తేలికగా మాట్లాడినా, పెళ్లికాని రాజుని ఊళ్ళో అందరూ 'నట్టు గాడు' అంటూ ఏడిపించినా ఇవన్నీ కథలో భాగంగానే అనిపిస్తాయి తప్ప, అభ్యంతర పెట్టేవిగా అనిపించవు, సినిమాలో లీనమైపోయిన ప్రేక్షకులకి. ఈ ప్రేమ జంటలేవీ విదేశాల్లో డ్యూయెట్లు కలగనే అంత స్తోమతు కలిగినవి కాదు. మధ్య మధ్యలో విశాఖ, సింహాచలం, అరకు అలా మెరుస్తూ ఉంటాయి తప్ప మొత్తం సినిమా అంతా కంచరపాలెం వీధుల్లోనే జరుగుతుంది. డైలాగుల్లో పంచులు, ప్రాసలు ఉండవు. పాత్రల స్థాయిని మరచి, నేల విడిచి సాము చేసే సంభాషణలు అసలే ఉండవు. ఇలా కూడా సినిమాని తీయొచ్చు అని నిరూపించింది ఈ చిత్ర బృందం. ఇప్పటివరకూ ఈ సినిమాని చూడకపోతే ప్రేమికుల రోజుని మించిన మంచి సందర్భం దొరకదు కాబట్టి, చూసేయండి. ఓటీటీ ప్లాట్ఫామ్ మీద దొరుకుతోంది. చూసిన వాళ్లకి కూడా, ఒకవేళ మళ్ళీ చూడాలనిపిస్తే ఎందుకూ ఆలస్యం? 

సోమవారం, ఫిబ్రవరి 10, 2020

వడ్లగింజలు

"వెంటనే వింజామర చేత పుచ్చుకుని అలివేణి కూడా ఏనుగెక్కేసింది అనే వాక్యంతో కథ ముగిస్తారు శ్రీపాద వారు. నేనిప్పుడు అలివేణిని.." అంటూ  ఓ పుస్తకానికి ముందుమాటని ముగించారు శ్రీరమణ. చాలారోజుల క్రితం చదివిన ముచ్చట ఇది. అప్పటికే శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి 'వడ్లగింజలు' కథని చాలాసార్లే చదివినా, దృష్టి అంతా మొదట్లో కథానాయకుడు తంగిరాల శంకరప్ప మీద, పోను పోను పేదరాశి పెద్దమ్మ మొదలుగా రంగనాయిక వరకూ మిగిలిన అన్ని పాత్రలమీదకీ వెళ్ళింది, ఒక్క అలివేణి మీదకి తప్ప! శ్రీరమణ పుణ్యమా అని, వెంటనే కథ తీసి అలివేణి దృష్టికోణం నుంచి చదవడం మాత్రమే కాదు, తర్వాతెప్పుడు చదివినా ఆ పాత్రని కూడా దృష్టిలో ఉంచుకోవడం మర్చిపోలేదు. అలివేణి గురించి చెప్పాలంటే, 'వడ్లగింజలు' కథని గుర్తుచేయాలి. 

పేద బ్రాహ్మణుడు తంగిరాల శంకరప్ప కులవృత్తిలో కన్నా, చదరంగంలో నిష్ణాతుడు. ఊరికే చదరంగం ఆడుతూ కూర్చుంటే పూట గడిచేదెలా? రాజుని ఆశ్రయించి, తన విద్యని ప్రదర్శిస్తే, అతగాడు మెచ్చి ఆదరిస్తాడని ఓ నమ్మకం కుదిరింది. రాజుకి కూడా చదరంగం అభిమాన క్రీడ కావడమే ఈ నమ్మకానికి ఆధారం. కానీ గోచిపాత రాయడు శంకరప్పకి మహారాజు దర్శనం లభించడం అంటే మాటలా? రాజు ఎంత కళా పోషకుడు అయితేనేమి, చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు కావొద్దూ? ఆ కంచెలన్నీ దాటుకుని రాజు సమ్ముఖానికి చేరుకునే ఓర్పూ,  లేకపోయాయి శంకరప్పకి. ఫలితంగా, కావలి వాళ్ళచేత  'పిచ్చివాడు' అని ముద్ర వేయించుకున్నాడు. వాళ్ళ చేతుల్లో అతని అంగవస్త్రం చిరిగిపోయింది, యజ్నోపవీతం తెగిపోయింది. అవమానంతో కుతకుత ఉడికిపోయాడు శంకరప్ప. పేదవాడి కోపం పెదవికి చేటు కదా. 

రసపట్టుకి వచ్చిన కథ నుంచి కాస్త బయటికి రావడం కష్టమే కానీ, ఇక్కడ చెప్పుకోవాల్సిన కబురొకటి ఉంది. శ్రీపాద వారి కథల్లో రాజు కానీ, అధికారి కానీ - నలుగురికి  పెట్టే స్థానంలో ఉన్నవాళ్లు ఎప్పుడూ మంచివాళ్ళే అయి ఉంటారు. కానీ, వాళ్ళ దగ్గర సలహాదారులుగా చేరే వాళ్ళు మాత్రం సహాయం ఆశించి వచ్చే వాళ్ళని చిన్నచూపు చూసే వాళ్ళు, వాళ్ళ పని జరగకుండా ఉండేందుకు ప్రయత్నించే వాళ్ళూ అయి ఉంటారు. 'కలుపుమొక్కలు' నుంచి 'గులాబీ అత్తరు' వరకూ ఏ కథ తీసుకున్నా ఇదే ధోరణి చూడొచ్చు. విద్యార్థిగా ఉన్న రోజుల్లో ఒకానొక ప్రముఖ జమీందారీలో దివాన్ చేతిలో తనకి జరిగిన అవమానం ఆయనలో బలంగా నాటుకుపోయిందనీ, కాలక్రమంలో అది అధికారులని అంటిపెట్టుకుని ఉండేవారి పట్ల తీవ్రమైన వ్యతిరేకతగా పరిణమించిందనీ కర్ణాకర్ణిగా విన్నాను. కథల్లో ఈ ధోరణి చూసిన తర్వాత, విన్నది నిజమే అయి ఉండొచ్చు అనిపించింది. 

మళ్ళీ కథలోకి వచ్చేస్తే, అవమాన భారంతో ఉన్న శంకరప్ప పూటకూళ్ళ ఇల్లు నడుపుకునే పేదరాశి పెద్దమ్మ ఇంటికి వచ్చి పడతాడు. పెద్దమ్మ లౌక్యురాలు. మనుషుల్ని, పరిస్థితులని కూడా చిటికెలో అంచనా వేయగలదు. శంకరప్ప పూర్తిగా చెప్పక మునుపే ఆమెకి అంతా అర్ధమయ్యింది. కర్తవ్యం కూడా కట్టెదుట కనిపించింది. "ఇప్పటిదాకా రాజ దర్శనానికి నువ్వు తిప్పలు పడ్డావు. ఇక నీ దర్శనం కోసం రాజే తిప్పలు పడాలి" అంటూ చెయ్యాల్సిందేమిటో చెప్పింది. పెద్దమ్మ సలహాని అనుసరించి, మొదట ఊళ్ళో తగుమాత్రం చదరంగం ఆటగాళ్లతో ఆడి గెలుస్తాడు శంకరప్ప. శాస్త్రి, యాజులు అనే ఇద్దరు ఆటగాళ్ళని అనుయాయుల్ని చేసేసుకుంటాడు. అక్కడినుంచి మొదలవుతుంది శంకరప్ప జైత్రయాత్ర. అతడికి ఆటలో సమఉజ్జీలని వెతికే బాధ్యతని వాళ్లిద్దరూ ఆనందంగా తీసేసుకుంటారు. వాళ్ళ వెంట వెళ్లి, వాళ్ళు చెప్పిన వాళ్లతో చదరంగం ఆడడమే శంకరప్ప పని. 

ఓ సాయంత్రం వేళ.. మామూలుగా కాక అక్కడ వెన్నెల సురభిళం గానూ, పిల్లగాలి మధురంగానూ ఉండే వీధికి శంకరప్పని తీసుకెళ్తారు శాస్త్రి, యాజులు. ఒక మేడ ముందు నుంచి ఒక మధ్యానాయిక వీళ్ళకి అడ్డం వచ్చి "శంకరప్పగారి పాదాలు కొలుచుకుంటాను" అనగా, "ఈమె పేరు అలివేణి. రాజసభలో ప్రముఖురాలైన నర్తకి. విశేషించి చదరంగంలో నిధి. ఒకమాటు 'ఆటకట్టు' అన్నంత చాతుర్యం చూపించగా మెచ్చి, మహారాజులుంగారీమెకి రత్నాంగుళీయకమూ,  బంగారు జెడా, దుశ్శాలువలూ, దంతపు బలగమూ బహూకరించారు," అంటూ పరిచయం చేసి, "ఒకమారు పాదాలివ్వండి" అని సూచిస్తాడు శాస్త్రి. "నా పాదాలు ధూళి ధూసరితాలు కదా" అని శంకరప్ప సంకోచించగా, "మహాత్ముల పాదధూళి నా శిరమున దాల్తు" నంటూ శంకరప్ప పాదాలు పట్టి కళ్ళకద్దుకుంటుంది అలివేణి.  

ఆ వేశ్యావాటిక నుంచి, మహారాజు అనుయాయుల దగ్గరికీ, మహారాజు దగ్గరికీ ఒకేసారి పాకుతుంది శంకరప్ప ప్రతిభ. అతిత్వరలోనే మహారాజు నుంచి కబురొస్తుంది. ఇద్దరూ ఆటకి కూర్చుంటారు. మహారాజు కూడా మామూలు ఆటగాడేమీ కాదు. రోజుల తరబడి ఉత్కంఠభరితంగా సాగుతుంది వాళ్ళిద్దరిమధ్యా చదరంగం ఆట. సాగి సాగి ఒక చోట నిలిచిపోతుంది. తదుపరి ఎత్తు మహారాజు వెయ్యాల్సి ఉంది. ఏ ఎత్తు వేసినా గెలుపు శంకరప్పదే. చూస్తున్న అందరికీ ఆ విషయం స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది. కానీ, రాజుకి ఎదురుచెప్పగలవారెవరు? తన ఓటమిని, శంకరప్ప విజయాన్నీ అంగీకరించడానికి మహారాజుకి సమయం పడుతుంది.  కానుకగా తన సింహాసనం ఇచ్చేయడానికి సిద్దపడగా, కాదని 'వడ్లగింజలు' చాలంటాడు శంకరప్ప. 

మహారాజతన్ని అగ్రహారీకుణ్ణి చేస్తాడు. ఆనాటి సభలో ఒళ్ళు మరచి నాట్యం చేస్తుంది అలివేణి. శంకరప్ప మెప్పు చూపులతో లజ్జిత అయి ముఖం వంచేసుకుంటుంది. దగ్గర ఉండి మహారాజు శంకరప్పని గజారోహణం చేయించడమూ, వెంటనే వింజామర చేత పుచ్చుకుని, అలివేణి కూడా యేనుగెక్కేయడమూ జరిగిపోతాయి. మళ్ళీ ఓసారి 'వడ్లగింజలు' చదవండి, అలివేణిని మీరూ మర్చిపోలేరు. 

శుక్రవారం, ఫిబ్రవరి 07, 2020

కిర్క్ డగ్లస్ ...

హాలీవుడ్ సినిమాలు అతి తక్కువగా చూసే నాకు కిర్క్ డగ్లస్ తో పరిచయం చాలా చిత్రంగా జరిగింది. అది కూడా, సినిమాల ద్వారా కాదు. డగ్లస్ ఆత్మకథ 'మై స్ట్రోక్ ఆఫ్ లక్' పుస్తకం వల్ల. ఈ ఆత్మకథ ద్వారా కేవలం డగ్లస్ ధైర్యం, పోరాట పటిమ, రంగస్థలం నుంచి హాలీవుడ్ అగ్రశ్రేణి నటుడు, నిర్మాతగా ఎదిగిన తీరుని మాత్రమే కాక, హాలీవుడ్ చిత్ర నిర్మాణ శైలిలో వచ్చిన మార్పులు, తెరవెనుక నటీనటులు, సాంకేతిక నిపుణుల మధ్య ఉండే అనేకరకాలైన సంబంధ బాంధవ్యాలు లాంటి అనేక విషయాలు తెలుసుకోగలిగాను. కిర్క్ తన 103 వ ఏట ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్లారన్న వార్త విన్న తర్వాత, అతని ఆత్మకథ, ఆ పుస్తకం తాలూకు పూర్వాపరాలు మరోసారి గుర్తొచ్చాయి. 

సుమారు ఏడేళ్ల క్రితం 'మై స్ట్రోక్ ఆఫ్ లక్' పుస్తకాన్ని కానుకగా అందుకున్నాను. అప్పటినుంచి ఆ పుస్తకాన్ని చదువుతూ ఉన్నాను. నాలో పాఠకుడికి ఇంగ్లీష్ పుస్తకాల విషయంలో బద్ధకం మెండు. అందుకే అవెప్పుడూ బుక్ మార్కులతో కళకళలాడుతూ ఉంటాయి. అయితే, ఈ ఆత్మకథ విషయానికి వస్తే బుక్ మార్కులుగా టికెట్లు, బోర్డింగ్ పాసులు ఉంటాయి. "ప్రయాణాల్లో చదువుదాం" అనిపించిన క్షణం ఏవిటో కానీ, ఈ ఏడేళ్లలో బోల్డన్ని ప్రయాణాలు చేసినా 165 పేజీల పుస్తకం మాత్రం ఒక్కసారి చదవడం కూడా పూర్తవ్వలేదు. ఇప్పటికీ, చివరిపేజీలు ఇంకా చదవాల్సి ఉంది. కానుకిచ్చిన వారు, ఓ రెండున్నరేళ్ల క్రితం ఆటోగ్రాఫ్ ని రివైజ్ చేసి ఇచ్చారు కూడా. 

అలాగని పుస్తకం ఆసక్తిగా లేదా అంటే, రేసుగుర్రంలా పరిగెత్తే వచనం. హాలీవుడ్ అగ్ర నటుడు ఉన్నట్టుండి ప్రాణాపాయంలో పడి, మృత్యువు అంచువరకూ వెళ్లి, కేవలం మొండితనంతో మళ్ళీ బతికిన యదార్ధ గాధ. శరీరంలో ఏ భాగమూ పని చేయని స్థితి నుంచి ఒక్కో అవయవాలన్నీ స్వాధీనంలోకి తెచ్చుకుంటూ, తిరిగి నటించగలననే ధైర్యాన్ని తనలో నింపుకుంటూ, చుట్టూ ఉన్న వారిలో నింపుతూ గడిపిన డగ్లస్ కథ అనేకానేక వ్యక్తిత్వ వికాస పుస్తకాల కన్నా ఎన్నో మెట్లు పైన ఉంటుంది. ఈ పుస్తకంలో అరువు తెచ్చిన కొటేషన్లు ఉండవు. అనుభవ సారం నిండిన మాటలు ఉంటాయి. మనుషుల మీద ప్రేమ, కరుణ ఉంటుంది. ప్రేమతో మనుషుల్ని ఎలా జయించవచ్చో డగ్లస్ అనుభవాల నుంచి తెలుసుకోవచ్చు. నటనకి ఎలాంటి సంబంధమూ లేని నేపధ్యం డగ్లస్ ది. కడు బీదరికం మధ్య బాల్యం గడిచింది. 


అనేకమంది సెలబ్రిటీలకి మల్లేనే, డగ్లస్ మీద అతని తల్లి ప్రభావం అత్యధికం. ఇంటాబయటా కష్టపడుతూ, గంపెడు సంసారాన్ని ఈదిన ఆ తల్లి తన బిడ్డలందరికీ సమ ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన తీరు, వారి ఇష్టాలని గమనించి ప్రోత్సహించిన విధానం చదవడం ద్వారా ఎన్నో వందల పేరెంటింగ్ లెసన్స్కి ముడిసరుకు దొరుకుతుంది. యవ్వనంలో నాటకరంగం విశేషంగా ఆకర్షించింది డగ్లస్ ని. పెద్దగా చదువు అవసరం లేకుండా పని దొరకడం ఒక కారణం అయితే, ఎంతోకొంత సంపాదన దొరుకుతూ ఉండడం మరో కారణం. చేసే పనిని సంతోషంగానూ, చిత్తశుద్ధి తోనూ చేయడాన్ని తన తల్లి నుంచే నేర్చుకున్నానంటాడు డగ్లస్. 

ఇక, హాలీవుడ్లో నిలదొక్కుకోడానికి డగ్లస్ పడిన కష్టాలు అన్నీ ఇన్నీ కావు. పోరాట ప్రధాన చిత్రాలతో బాగా పేరు రావడంతో, వరుసగా అలాంటి కథలే వచ్చినా, ప్రతి సినిమాలోనూ ఏదో ఒక కొత్తదనం చూపేందుకు తపించాడు. తన అభిమానులని తృప్తి పరచడానికి, పోరాట దృశ్యాల్లో డూప్ కాక తానే నటిస్తానని పట్టుపట్టేవాడు. ఈ క్రమంలో మూడు సార్లు పెద్ద ప్రమాదాలకు గురయ్యాడు. చిన్న చిన్న దెబ్బలకి లెక్కేలేదు. దెబ్బలు తిన్న ప్రతి సందర్భంలోనూ తనకి అండగా ఉన్న ప్రతి ఒక్కరినీ (వైద్యం చేసిన డాక్టర్లు, సేవలు చేసిన నర్సులతో సహా) పేరు పేరునా గుర్తుపెట్టుకోడం ఆ నటుడిలోని కృతజ్ఞతని తెలియజెపుతుంది. ప్రమాదం జరిగిన వెంటనే ముందుగా ఇక కెరీర్ అయిపోయిందేమో అనుకోడం, వెనువెంటనే మళ్ళీ కెమెరా ముందుకి రావడం కోసం శ్రమించడం అలవాటైపోయాయి డగ్లస్ కి. 

సినిమా ప్రపంచంలో చూసిన ఎత్తుపల్లాలని చెప్పినంత వివరంగానూ వ్యక్తిగత జీవితపు ఒడిదుడుకులని చెప్పడం అన్నది హాలీవుడ్ నటీనటులకే సాధ్యమేమో. అలాగని, అనవసరమైన విషయాలతో పేజీలు నింపలేదు. ఎదురైన కష్టంతో పాటు, దానిని దాటి వచ్చిన వివరాన్నీ శ్రద్దగా చెప్పాడు. డగ్లస్ తెలుగు దేశంలో పుట్టి ఉంటే అతన్ని 'ధీరోదాత్తుడు' అనో 'మేరునగ ధీరుడు' అనో అనేవాళ్ళేమో. తనకి స్ట్రోక్ వచ్చినప్పుడు, ప్రపంచ స్థాయిలో పేరున్న డాక్టర్లే ఇక కోలుకోడం కష్టమేమో అని సందేహించిన తరుణంలో, కేవలం తన మనోబలంతో అనారోగ్యాన్ని జయించి, జీవితాన్ని గాడిలో పెట్టుకోవడం మాత్రమే కాదు. తన అనుభవాలన్నింటినీ అక్షర బద్ధం చేసి దానికి 'మై స్ట్రోక్ ఆఫ్ లక్' అని పేరుపెట్టాడు. ఈ పుస్తకాన్ని చూసినప్పుడు, ఇందులో విషయాలు జ్ఞాపకం వచిన్నప్పుడల్లా డగ్లస్ గుర్తొస్తూనే ఉంటాడు.

బుధవారం, ఫిబ్రవరి 05, 2020

కాశ్మీరు లోయలో ...

"గూటి పడవల్లోన చాటుగా కలిశాక
నీటికైనా వేడి పుట్టాలిలే..." 

హీరో హీరోయిన్లు కాశ్మీర్లో ఓ డ్యూయెట్ పాడుకోవాలి, ఇదీ సందర్భం. కాశ్మీరు అనే మాటొక్కటీ చాలదూ, వేటూరిలాంటి కవికి? అలవోకగా ఓ శృంగార ప్రధాన గీతాన్ని రాసిచ్చేశారు, 'పసివాడి ప్రాణం' (1987) సినిమా కోసం. నాయికా నాయకుల (విజయశాంతి, చిరంజీవి) ఇమేజీకి తగిన విధంగా, సంగీత దర్శకుడు (చక్రవర్తి) ఇచ్చిన జానపద బాణీకి అనువుగా, ప్రేక్షకుల నోళ్ళలో నాలుగు కాలాలపాటు నానేలాగా, అదే సమయంలో సాహిత్యాన్ని గురించి పట్టించుకునే వాళ్ళని గిలిగింతలు పెట్టేలా రాయడం అనే అష్టావధానాన్ని అతి గడుసుగా నిర్వహించేశారు. 

"కాశ్మీరు లోయలో కన్యాకుమారిరో
ఓ సందమావ.. ఓ సందమావ.. 
కన్నె ఈడు మంచులో కరిగే సూరీడురో
ఓ సందమావ.. ఓ సందమావ.." 

నాయకుడు నాయికని కాశ్మీరు లోయలో కన్యాకుమారి అంటుంటే, నాయికేమో అతన్ని కన్నె ఈడు మంచులో కరిగే సూరీడు అంటోంది. మామూలుగా అయితే సూరీడు ధాటికి మంచు కరగాలి. కానీ ప్రేమలో ఉన్నవాళ్ళ ఉత్ప్రేక్షలకి లోటేముంది.  పల్లవిలో తొలిసగం అందరూ సులువుగా పాడుకునేలా ఉంటే, రెండోసగం సాహిత్యం మీద దృష్టి పెట్టినవాళ్ళకి విందుభోజనం పెట్టేస్తుంది. 

"పొగరాని కుంపట్లు రగిలించినాదే.. 
పొగరెక్కి చలిగాణ్ణి తగిలేసినాడే.. 
చెమ్మాచెక్క.. చేత చిక్క.. 
మంచమల్లె మారిపోయె మంచు కొండలు.. 
మంచిరోజు మార్చమంది మల్లె దండలు.."

ఆ కన్యాకుమారి అంత చల్లని కాశ్మీరంలో 'పొగరాని కుంపట్లు' రగిలించిందని అతను ముచ్చట పడుతున్నాడు. ఆ ముచ్చటని అర్ధం చేసుకోవాలంటే మనం అలా కాకతీయుల కాలానికి వెళ్లిరావాలి. 

"మాఘ మాసంబు పులివలె మసలుచుండ 
పచ్చడం బమ్ముకొన్నాడు పసరమునకు; 
ముదిత చన్నులు పొగలేని ముర్మురములు; 
చలికి నొఱిగాయ కేలండు సైరికుండు?" 

అంటాడు క్రీడాభిరామకర్త. (ఈ 'క్రీడాభిరామం' రాసింది వినుకొండ వల్లభామాత్యుడనీ, మహాకవి శ్రీనాధుడనీ రెండు వాదనలున్నాయి. ఆ కావ్యం రాసింది ఎవరైనా పొగలేని ముర్మురములని సినిమా పాటలోకి లాక్కొచ్చింది మాత్రం సినీరంగ శ్రీనాధుడే! అర్ధవివరణ కోసం దాశరథి కృష్ణమాచార్య ఆత్మకథ 'యాత్రాస్మృతి' లో 'ముర్మురాలు' అనే అధ్యాయం చూడొచ్చు.)


మనం మళ్ళీ పల్లవిలోకి వచ్చేస్తే, 'పొగరెక్కి చలిగాణ్ణి తగిలేసినాడే' అంటోందామె! అతని పొగరు వెనుక ధీమా ఆమే కదా. అంత మహోన్నతమైన మంచుకొండలూ మంచంలా మారిపోయాయనడం కవిగారి చమత్కృతి. 'మంచిరోజు మార్చమంది మల్లె దండలు' అనడం ద్వారా వాళ్లిద్దరూ పెళ్ళికి ముందే విహార యాత్రకి వచ్చారని చెప్పకనే చెప్పారు. ఇక, తొలి చరణానికి వస్తే.. 

"తేనీటి వాగుల్లో తెడ్డేసుకో.. పూలారబోసేటి ఒడ్డందుకో.. 
శృంగార వీధుల్లో చిందేసుకో.. మందార బుగ్గల్ని చిదిమేసుకో.. 
సూరీడుతో ఈడు చలికాచుకో.. పొద్దారిపోయాక పొద చేరుకో.. 
గుండెలోనే పాగా గుట్టుగా వేశాక గుత్తమైన సోకు నీదే కదా.. "

పాటని మొదలు పెట్టిన కాశ్మీరుని పల్లవికి సరిపెట్టి ఊరుకోకుండా చరణాల్లోకీ తీసుకొచ్చారు. మంచుకొండలు తర్వాత మనకి గుర్తొచ్చేవి తేనీరు, గులాబీ పూలు. 'కోటలో పాగా వెయ్యడం' అనే నానుడి గుండెలో పాగా వేయడంగా మారింది, అదికూడా గుట్టుగా. 

"తస్సా చెక్క..  ఆకు వక్క.. 
ఇచ్చుకోక ముందే ముట్టె తాంబూలము.. 
పెళ్ళి కాక ముందే జరిగె పేరంటము... "

తస్సాదియ్యా, తస్సాచెక్కా ఈ రెండూ గ్రామీణుల భాషలో సర్వసాధారణాలు. ఆకు, వక్క ఇచ్చిపుచ్చుకోక ముందే (తాంబూలాలు మార్చుకోడం/ఎంగేజ్మెంట్) తాంబూలం అందేసిందట. పెళ్ళికి ముందే పేరంటం జరిగిపోవడంతో వింతేముంది? రెండో చరణంలో ఆ జంట చేత ఏమేం చేయించారో చూద్దాం: 

"సింధూర రాగాలు చిత్రించుకో.. అందాల గంధాల హాయందుకో.. 
పన్నీటి తానాలు ఆడేసుకో.. పరువాలు నా కంట ఆరేసుకో.. 
కాశ్మీరు చిలకమ్మ కసి చూసుకో.. చిలక పచ్చ రైక బిగి చూసుకో.. 
గూటి పడవల్లోన చాటుగా కలిశాక నీటికైనా వేడి పుట్టాలిలే.. "

హిందూస్తానీ రాగాల్లో 'సింధూర రాగం' ఒకటి. రోమ్ లో ఉన్నప్పుడు రోమన్ లా ఉండాలి కాబట్టి, కాశ్మీరులో హిందూస్తానీ రాగం పాడుకోమంటోంది నాయిక ('చిత్రించు' కి ఉన్న నానార్ధాల్లో 'అలరించు' ఒకటి). దాల్ సరస్సులో నౌకా విహారం చేయాలంటే మామూలు పడవలో కుదరదు, గూటి పడవ ఉండాల్సిందే. ఆ జంట చాటు సరసానికి నీటికి కూడా వేడి పుడుతుందట. ముందుగానే చెప్పుకున్నట్టుగా, టాప్ స్టార్ల ఇమేజీకి తగ్గట్టుగా ఉండాలి కదా పాట. 

"పూత మొగ్గ.. లేత బుగ్గ.. 
సొట్టబడ్డ చోట పెట్టు నీ ముద్దులు.. 
సొంతమైన చోట లేవు ఏ హద్దులు..." 

ముగింపు వాక్యాలని గురించి ప్రత్యేకించి చెప్పుకోవాల్సింది ఏమీ లేదు కదా. గానం విషయానికి వస్తే, ఎక్స్ప్రెషన్స్ పలికించే విషయంలో జానకితో మరో మారు పోటీ పడే ప్రయత్నం చేశాడు బాలూ. మంచుకొండలు నేపథ్యంలో, సంగీతానికి, సాహిత్యానికి తగ్గట్టుగా ఆహ్లాదకరంగా చిత్రించారు దర్శకుడు ఏ. కోదండరామి రెడ్డి.  గీతా ఆర్ట్స్ పతాకంపై అల్లు అరవింద్ నిర్మించిన ఈ సినిమా విజయంలో ఈ పాటకీ స్థానం ఉంది.

సోమవారం, ఫిబ్రవరి 03, 2020

తెల్లమచ్చల నల్ల క్రోటన్ మొక్క

ఆమెని 'చీటీల బేబమ్మ' అంటారు అందరూ. నల్లని చెయ్యెత్తు మనిషి. ముప్ఫయ్ ఐదేళ్ల వయసు. కళ గల మొహం. కుడి కనుబొమ దగ్గర గాయం తాలూకు మచ్చ, పెదవులపైన, చేతి వేళ్ళ సందుల్లో, కనురెప్పల మాటున  ఉన్న తెల్లని మచ్చలు - ఆమెని పరిశీలనగా చూసిన వాళ్లకి మాత్రమే కనిపిస్తాయి. వాటిని చూసే "బొల్లి కాబోలు గుంటకి, అయినా బాగానే ఉంది," అనుకుంటాడు శివకోటి శాస్త్రి, మరో ఆరు నెలల్లో రిటైర్ కాబోతున్న సీబీసీఐడీ ఇన్స్పెక్టర్. బయట హోరున వర్షం కురుస్తూ ఉండగా, మెయిన్ రోడ్డు మీద బస్టాపుకి దగ్గరలో ఉన్న బేబీ భవంతిలో ఆమెకి ఎదురుగా సోఫాలో కూర్చుని చాలా  తాపీగా సంభాషణ ప్రారంభిస్తాడు శాస్త్రి. అతని తీరే అంత, ఏ పనైనా తాపీగా చేయడం, ఏమాటైనా  ఆచితూచి మాట్లాడడం ముప్ఫయి రెండేళ్ల సర్వీసు అతనికి నేర్పించింది. ఎంత జాగ్రత్తగా ఉంటేనేం, చిన్న ఏసీబీ కేసులో పట్టుబడిపోవడం వల్ల రెండేళ్లు వీఆర్ (వేకెన్సీ రిజర్వ్) లో ఉండాల్సి రావడంతో కేవలం ఇన్స్పెక్టర్ గా మాత్రమే రిటైర్ కాబోతున్నాడు. 

బేబమ్మ పూర్వాశ్రమంలో విశాఖపట్నం పూర్ణా మార్కెట్లో టీ స్టాలు నడిపేది. 'చీటీల బేబీ' అనేవాళ్ళు ఆమెని. జగదాంబ సెంటర్లో బెల్టులు అమ్మే దేవర సూర్యనారాయణతో ఆమెకి అక్కడే పరిచయం. బెల్టు సూరి అనేవాళ్ళు అతన్ని. జగదాంబ సెంటర్లో అతనో చిన్న సైజు ఆకు రౌడీ కూడా. ఇద్దరూ కలిసి, చీటీ డబ్బులు ఓ ఓ పది పదిహేను లక్షలతో విశాఖ నుంచి మాయమై మరో మహానగరంలో తేలారు.  కొన్నాళ్ళు పోయాక, ఇద్దరూ కలిసి 'పసిడి చిట్స్' ప్రారంభించారు. సూరి స్నేహితుడు రంగశాయిని కూడా పార్ట్నర్ గా కలుపుకున్నారు.  కొంత  కాలం బాగానే గడిచింది. అంతలోనే అనుకోని ఉపద్రవం. బెల్టు సూరి హత్యకి గురయ్యాడు. చీటీ బాకీలు వసూలు చేసుకుని  కార్ డ్రైవ్ చేసుకుని వస్తూండగా ఉన్నట్టుండి కారు తగలబడిపోయి పూర్తిగా కాలిపోయాడు. చీటీ డబ్బుల కోసం రంగశాయే సూరిని చంపేశాడని పోలీసులకి రిపోర్టు చేసింది బేబీ. 

వసూలు చేసిన డబ్బు దగ్గర దగ్గర  కోటి రూపాయలు ఉండడంతో కేసు సీబీసీఐడీ కి వెళ్ళింది.  అదుగో, ఆ కేసు నిమిత్తమే బేబమ్మ ని కలిశాడు శాస్త్రి.  తను వచ్చింది సూరి హత్య కేసు గురించి కాదనీ, సూరి చేసిన హత్య కేసుని గురించనీ మొదలు పెడతాడు. "ఇది డెల్టా కేర్ హాస్పిటల్, తిరుపతి వారిచ్చిన రిపోర్ట్. అలిపిరి దగ్గర జరిగిన యాక్సిడెంట్లో తీవ్రంగా గాయపడిన దేవర సూర్యనారాయణకి ప్రాధమిక చికిత్స, తదనంతరం ఎమర్జన్సీ చికిత్స తమ హాస్పిటల్లోనే జరిగిందని సర్టిఫై చేశారు. ఆ హాస్పిటల్ త్రాష్టులు అంతవరకే సర్టిఫికెట్ ఇచ్చి ఊరుకోలేదమ్మా. మీ ఆయన ఎడమ తొడకి మల్టి ఫ్రాక్చర్ అయిన విషయం కూడా రాశారు. బెల్టు సూరి పోస్టు మార్టం రిపోర్టులో ఎడమ తొడ దగ్గర ఉండాల్సిన స్టీలు రాడ్ కనిపించక పోగా, మామూలు ఎముకే కనిపిస్తోందమ్మా.. " 

శివకోటి శాస్త్రి మాటలు ఆమెకి నెమ్మదిగా అర్ధమయ్యాయి. అర్ధమయ్యే కొద్దీ క్రమంగా ఆమె ముఖం గట్టిగా బిగదీసుకున్నట్టుగా అయిపోయింది.  బేబీ ఐదోతనం  గట్టిదని శాస్త్రి నవ్వుతూ చెబితే, రంగశాయే తన భర్తని అన్యాయంగా చంపి  డబ్బుతో పారిపోయాడని వాదిస్తుంది బేబీ.  శవం మాత్రం రంగశాయిదంటాడు శాస్త్రి. "ఏంకాదు. ఆ రంగశాయి గాడే వాళ్లావిడతో ఈయనకి సంబంధం ఉందని కక్ష పెంచుకుని ఈన్ని కాలబెట్టాడు. మీరు చెప్పేవన్నీ అబద్ధాలు.." ఆవేశపడుతుంది బేబీ.  "మీ ఆయనకీ, రంగశాయి భార్య అని నువ్వు చెబుతున్న కాటం కుసుమ కుమారికి  పెళ్లి జరిగిన సాక్ష్యం "  అంటూ మేరేజ్ రిజిస్టర్ కాపీని ఆమెకి అందిస్తాడు శాస్త్రి. "తన రెండోపెళ్లానికి మొగుడిగా ఒకడిని నటింపజేసే ఏర్పాటు నీ బలవంతం మీదే మీ ఆయన చేశాడని నాకు తెలుసమ్మాయ్. నేనేం తప్పుబట్టనమ్మా. సంఘానికి భయపడి మనం కొన్నిసార్లు కొన్ని ఏర్పాట్లు చేసుకోక తప్పదు. కాకపోతే, లోకం కోసం ఏర్పాటు చేసుకున్న మొగుడు, అసలు మొగుడి మీద కక్ష పెంచుకోడం, చంపడం, పెద్దగా అతకవమ్మాయ్," గొంతులో మార్దవం ఏమాత్రం సడలకుండా చెబుతాడు శాస్త్రి. 

ఒళ్ళో పడ్డ మేరేజి రిజిస్ట్రేషన్ సర్టిఫికెట్ ని నిలువు గుడ్లేసుకుని చూస్తూ ఉండిపోతుంది బేబీ. "సరిగ్గా రెండు నెల్ల పదిహేను రోజుల క్రితం తన పేరు మీద ఉన్న ఆస్తులు నీ పేరుమీదకి మార్పించాడు. ఇక రంగశాయి మీ ఇంటి కుక్క. దాదాపు మీ ఆయన వయసే. అదే హైటూ. అవసరమూ, పరిస్థితీ కూడా అలా కలిసొచ్చాయి. శతకోటి దరిద్రాలకు  అనంత కోటి ఉపాయాలు. మీ కష్టానికి మీకు తోచిన మార్గం అదీ. ఏదో అనుకున్నారు, చేసేశారు, అయిపోయింది.."   శాస్త్రి గొంతులో అదే మార్దవం. "నమ్మకస్తుడు రంగశాయి అల్పాయుష్కుడయ్యాడన్న చిన్న బాధ తప్పితే మనుషులు శాశ్వతమా?  ఏది ఏమైనా చిట్ ఫండ్ వసూళ్లు మొత్తం మిగిలిపోయాయి.  కొంత కాలం ఆగి అంతా సర్దుకున్నాక నువ్వు నెమ్మదిగా బిచాణా ఎత్తేసి అల్లుడుగారి దగ్గరకే వెళ్లిపోవచ్చు.." జరగబోయేది  వివరిస్తాడు శాస్త్రి. 'అల్లుడుగారు' ఇంకెవరో కాదు, బెల్టు సూరి. "ఇంతకీ మీరెందుకొచ్చారు?" నిశ్చలంగా చూస్తూ అడుగుతుంది బేబీ. 

"నీకు ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు అమ్మాయ్. పెద్దదాన్ని అమెరికాలో ఇచ్చాను.  రెండో దాన్ని కూడా అక్కడికే పంపితే, ఈ ముష్టి ఉద్యోగం ముగించుకుని, నేనూ మీ పిన్నీ కూడా అక్కడికే  చేరదాం అని నిర్ణయం. దీనికంతా ఓ యాభై లక్షలవుతుంది. నేను సగానికి తూగగలను. మిగతా సగం నీది. నీ పరిస్థితికి పిరమవ్వదు. ఆడపిల్ల సొమ్మును అవసరానికి మించి ఆశించే వాణ్ణి కాను నేను. తొందర లేదమ్మా, ఓ వారం టైం తీసుకో. నువ్వు బేరం ఆడాల్సిన మాట నేను అనలేదు..."  చెప్పడం ముగించి, ఎంత తాపీగా వచ్చాడో అంతే తాపీగా బయలుదేరతాడు శివకోటి శాస్త్రి. వర్షం ఇంకా కురుస్తూనే ఉంటుంది. వెళ్తున్న వాడల్లా కిటికీ లోంచి కనబడుతున్న తెల్లమచ్చల నల్ల క్రోటన్  మొక్కని చూసి "ఆ మొక్క ఎంత విచిత్రంగా ఉందమ్మాయ్? దాని పేరేవిటి?" అని అడుగుతాడు.  మొక్కవైపు చూస్తుంది బేబీ. "తెలీదండి, ఏదో వెరైటీ క్రోటన్" అని మాత్రమే జవాబిస్తుంది. నిజానికి, ఆ క్రోటన్ కి బేబీకి పోలిక ఉండడం మాత్రమే కాదు, ఆమెకి సంబంధించిన ఓ  ముఖ్యమైన విషయానికి ఆ క్రోటన్ మొక్కే సాక్ష్యం కూడా. అదేమిటో తెలియాలంటే, గంధం నాగరాజు రాసిన 'తెల్లమచ్చల నల్ల క్రోటన్ మొక్క' పెద్ద కథని చదవాల్సిందే. 'కథా సుగంధాలు' సంపుటిలో ఉందీ కథ. శివకోటి శాస్త్రి, బేబీలనే కాదు, ఆ క్రోటన్ మొక్కనీ ఓ పట్టాన మర్చిపోలేం. 

శుక్రవారం, జనవరి 31, 2020

మెట్ట వంకాయ పచ్చడి

ఆకుపచ్చ రంగులో మిలమిలా మెరుస్తూ, గుండ్రంగా, గుండుచెంబుల్లా ఉండే వంకాయలకి మెట్ట వంకాయలు అని పేరు.  వీటిని అల్లం, పచ్చిమిర్చి,  కొత్తిమీర కారంతో కూర చేసుకోవచ్చు. అలాగే కాల్చి పచ్చడి కూడా చేసుకోవచ్చు.  బండ పచ్చడి, పులుసు పచ్చడి, పచ్చి పులుసు.. ఇలా కొద్దిపాటి మార్పులతో రకరకాల పచ్చళ్ళు చేసుకునే వీలు కూడా ఉంది. జుట్టున్నమ్మ ఏకొప్పు చుట్టినా అందమే అన్నట్టుగా, అసలంటూ నవనవలాడే వంకాయలు దొరకాలే కానీ ఏ పచ్చడి చేసుకున్నా రుచే. అన్నట్టు, 'మిథునం' అప్పదాసు చెప్పే వంకాయ బజ్జి పచ్చడి కూడా ఈ కోవలోదే.  పచ్చట్లో కొత్తిమీర తత్వాలు పాడేప్పుడు తంబూరా శ్రుతిలా, అసలు విషయాన్ని మింగేయని విధంగా ఉండాలని ఆ కథ చదివిన వాళ్లకి  వేరే చెప్పక్కర్లేదు కదా. 

మా చిన్నప్పుడు పెరట్లో నీళ్ళపొయ్యి మీద ఇంటిల్లిపాదికీ స్నానాలకి వేడి నీళ్లు కాచడం రోజూ ఓ మహా యజ్ఞం. పొద్దున్నే తోటకి వెళ్లిన నాన్నో, తాతో వస్తూ వస్తూ కూరలు తెచ్చేవాళ్ళు. వాటిలో ఈ వంకాయలు కనక ఉంటే, వాటిని పొయ్యిలో కాల్చే డ్యూటీ కూడా నీళ్లు కాచే వాళ్లదే. బజ్జి పచ్చడికి తాజా వంకాయ కన్నా వడిలిన వంకాయ శ్రేష్టమని అప్పదాసుగారు అప్పటికింకా చెప్పలేదు మరి. నీళ్ళపొయ్యి స్థానంలో గ్యాస్ స్టవ్ వచ్చినా, రోలు-రోకలి బండల్ని మిక్సీ రీప్లేస్ చేసినా మెట్ట వంకాయలు దొరికినప్పుడల్లా పచ్చడి చేసుకోవాల్సిందే.  ముందుగా వంకాయలకి కాస్త నూనె పట్టించి, చిన్న బర్నర్ల ని లో ఫ్లేమ్ లో పెట్టి సమంగా కాల్చుకోవాలి. వంకాయ ఎంత వైనంగా కాలితే పచ్చడి అంత రుచిగా వస్తుందన్న మాట. వంకాయతో చేసే ఏ పచ్చడికైనా కాల్చడం కామనే. 


కాల్చిన వంకాయల్ని చల్లార్చి, మాడిన పైపొరని జాగ్రత్త తీసి, ముచికలు కోసేసి, గుజ్జుని ఓ గిన్నెలోకి తీసుకోవాలి. కాలిన నుసి పొరపాటున గుజ్జులో కలిసిపోకుండా చూసుకోడంతో పాటు, వంకాయలు చూడ్డానికి ఎంత అందంగా ఉన్నా పొట్టలో పురుగూ పుట్రా ఉండే ప్రమాదం ఉంది కాబట్టి, గుజ్జుని కొంచం జాగ్రత్తగా మెదిపి పరిశీలించుకోవడం అవసరం. గుజ్జు మీద కాస్త పసుపు చల్లి, చెంచా సాయంతో మెత్తగా, గరిటజారుగా చేసుకోవాలి. అవసరమైతే కొంచం నీళ్లు కలుపుకోవచ్చు. ఈ గరిటెజారు గుజ్జుని ఓ పక్కన పెట్టుకుని, ఏ రకం పచ్చడి చేసుకోవాలి అన్నది అప్పుడు తీరికగా ఆలోచించుకోవచ్చు. ఈ గుజ్జుతోబాటే కావాల్సిన మరో దినుసు చింతపండు రసం. కాబట్టి, ఓ పక్క వంకాయలు కాలుతూ ఉండగానే చిన్న గిన్నెలో చింతపండు నానబెట్టేసుకుంటే పచ్చడి సమయానికి రసం రెడీగా ఉంటుంది. 

పచ్చడి బాగా సంప్రదాయంగా ఉండాలి అనుకుంటే, బాండీలో మూణ్ణాలుగు చెంచాల నూనె వేసి, వేడెక్కుతూ ఉండగా ఇంగువ, మెంతులు, ఆవాలు, సన్నగా తరిగిన పచ్చిమిరప ముక్కలు ఒక్కోటీ వేసి వేగిస్తూ, చివర్లో చిక్కని చింతపండు రసం పోసి, తగినంత ఉప్పు, కొంచం బెల్లం వేసి కలపాలి. సన్నసెగ మీద ఉడుకుతూ, పైకి నూనె తేలేటప్పుడు ముందుగా సిద్ధం చేసుకున్న గుజ్జుని బాండీలోకి దింపి బాగా కలిసి కాసేపు అదే సెగలో ఉంచి, గుజ్జు బాండీని విడిచిపెడుతున్న వేళ స్టవ్ కట్టేసి, పైన సన్నగా తరిగిన కొత్తిమీర జల్లేసుకోడమే. వేడివేడి అన్నం లోకి, చపాతీ, దోశల్లోకి కూడా బాగుంటుందీ పచ్చడి.  ఉప్పుడు పిండి తెలిసిన వాళ్ళకి, అందులోకి ఇది మాంచి కాంబినేషన్ అని కూడా తెలిసే ఉంటుంది. ఫ్రిజ్ లో పెట్టకపోయినా రెండు రోజులు నిలవుంటుంది, ఈ పద్దతిలో చేసిన పచ్చడి. 


ఉల్లిపాయ ముక్కలు వేసి రెండు మూడు రకాలుగా చేసుకోవచ్చు ఇదే పచ్చడిని. ఇంగువ, పచ్చిమిర్చికి బదులుగా సన్నగా తరిగిన ఉల్లిపాయ ముక్కలు, ఎండు మిర్చి ముక్కలు వేసుకోవాలి బాండీలో. చింతపండు రసం పల్చగా చేసి వేసుకుని, రసం పొంగుతుంటే గుజ్జు కలిపి, కాసేపు మరగనిచ్చి స్టవ్ కట్టేయడం ఒక పద్దతి. పేరుకి పచ్చడే కానీ చిక్కని పులుసులాగా ఉంటుంది చూడ్డానికి. పచ్చిపులుసు చేసుకోడం ఇంకో పద్దతి. దీనికి పచ్చిమిచ్చి ముక్కలే కావాలి మళ్ళీ. వంకాయ గుజ్జులో, పచ్చి ఉల్లి ముక్కలు, పచ్చిమిర్చి ముక్కలు, చింతపండు రసం, ఉప్పు, బెల్లం కలిపి, అటుపైని గరిటె పోపు వేసేయడమే. ఈ పోపుకి గానుగ నూనె కానీ, నెయ్యి కానీ వాడితే రుచి ఇనుమడిస్తుంది. అలాగే కొత్తిమీర బదులు, పోపులో కర్వేపాకు చేర్చుకోవచ్చు.  కావాలంటే శనగపప్పు, మినప్పప్పు విడిగా వేగించి కలుపుకోవచ్చు. 

అన్నట్టు, 'మెట్ట వంకాయలతో చట్నీ చేసేదా'  అంటూ  ఎస్వీ కృష్ణారెడ్డి ఎగిరే పావురం లైలా చేత పాడించింది ఈ పచ్చడి గురించే. ఇంతకీ, చిన్నప్పుడు చేసే రోటి పచ్చడి ఎలా ఉండేదంటే కాల్చి, తొక్కతీసిన వంకాయలు రోట్లో వేసి బండతో నూరేవారు. రుచిలో ప్రధానమైన తేడా ఇక్కడే వస్తుంది. మనం ఈ చెంచాలు అవీ వాడి ఎంత జాగ్రత్తగా చేసినా ఆ బండ తాలూకు రుచి రాదుగాక రాదు. చాలామందికి తెలియని విషయం ఏమిటంటే, రోళ్లలో వాడే పచ్చడి బండలు ఎర్ర చందనపు దుంగల నుంచి చేసేవాళ్ళు. పైగా రోకలికి ఉన్నట్టుగా బండకి పొన్ను ఉండదు కాబట్టి, వద్దన్నా కాస్త ఎర్ర చందనం ఈ పచ్చళ్లలో కలుస్తూ ఉంటుంది. నాటి పచ్చళ్ళ రుచి తెలియని వాళ్లకి నేటి పచ్చడి రుచి మేటిగానే ఉంటుంది. తెలిసిన వాళ్ళు కూడా చేసేదేమీ ఉండదు, చిన్న నిట్టూర్పుతో సరిపెట్టేసుకోడం తప్ప!  

బుధవారం, జనవరి 29, 2020

ఒక మనిషి... ఒక ఇల్లు... ఒక ప్రపంచం...

తమిళనాడు లోని మారుమూల పల్లెటూరు కృష్ణరాజపురానికి తన తండ్రి తాలూకు మూలాలు వెతుక్కుంటూ వస్తాడు హెన్రీ. మూడు దశాబ్దాల క్రితం ఓ తెల్లవారుజామున తన తండ్రి తాళం వేసిన ఒక ఇంటికీ, కొద్దిపాటి పొలానికి వారసుడతను. హెన్రీ నుంచి 'పప్పా' అని పిలుపు రావడం ఆలస్యం, 'కన్నా' అంటూ బదులిచ్చేవాడు సభాపతి పిళ్ళై. కొడుకు మీద ఎంత ప్రేమంటే, విడిచి ఉండలేక బిడ్డని బడికి కూడా పంపలేదు. 'ఏదోలా బతకలేక పోడు' అని మొండి ధైర్యం. అక్షరాలా తల్లిదండ్రుల ప్రేమతోనే పెరిగాడు హెన్రీ. మొదట తల్లి, ఆ వెనుక తండ్రి లోకాన్ని విడిచి వెళ్లిపోయారు. మరణించే ముందు, హెన్రీ కి వారసత్వపు ఆస్తి తాలూకు పత్రాలనీ, ఇంటి తాళాన్నీ అందించాడు సభాపతి పిళ్ళై. 

ఆ ఇంటిని వెతుక్కుంటూ వెళ్లిన హెన్రీ కి ఎదురైన అనుభవాలే జయకాంతన్ తమిళంలో రాయగా, జిల్లేళ్ళ బాలాజీ తెనిగించిన 'ఒక మనిషి... ఒక ఇల్లు... ఒక ప్రపంచం...' నవల. కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ బహుమతి పొందిన ఈ నవలని, అకాడెమీ ప్రచురణల విభాగం అచ్చులోకి తెచ్చింది. మూల నవల 'ఒరు మనితన్ ... ఒరు వీడు... ఒరు ఉలగం...' 1973 లో విడుదలైతే తెలుగు అనువాదం 2012 లో ముద్రితమయ్యింది. కొండల మధ్యలో వాగు ఒడ్డున ఉన్న కృష్ణరాజపురమే కథా స్థలం. బెంగళూరు నగరం నుంచి ఆ ఊరికి వచ్చిన హెన్రీ తప్ప, నవలలో మిగిలిన పాత్రలన్నీ స్థానికమైనవే. ఉండీ లేనట్టుగా బస్సు సౌకర్యం ఉన్న ఆ ఊరిని చేరుకోడానికి దొరైకణ్ణు నడిపే లారీని ఆశ్రయిస్తాడు హెన్రీ. అదే లారీలో సహా ప్రయాణికుడు, ఆ ఊరి బళ్ళో డ్రిల్ మేష్టారు అయిన దేవరాజన్, హేన్రీని తన ఇంటికి ఆహ్వానిస్తాడు. 

ఇంతకీ దేవరాజన్ ఎదురిల్లే సభాపతి పిళ్ళైది. కొన్నేళ్ల క్రితం ఆ ఊరి క్షురకుడు పళని అదే ఇంటి అరుగు మీద ఉరి పోసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకున్న విషయం హెన్రీ కి చెబుతాడు దేవరాజన్. 'పప్పా' ద్వారా పళని గురించి విని ఉన్నాడు హెన్రీ, కానీ అతడు మరణించాడన్నది కొత్త విషయం. పప్పా మాటల్లో కృష్ణరాజపురాన్ని గురించి అనేకసార్లు విని ఉండడం వల్ల ఊరు మరీ కొత్తగా అనిపించలేదు హెన్రీకి. కానీ, ఆ ఊరి వాళ్లకి మాత్రమే హెన్రీ కొత్తగానూ, వింతగానూ అనిపించాడు. అతని కనుపాపలు నీలంగా ఉన్నాయ, అయితే అతని ఒంటిరంగు తెల్లదొరల లాగా లేదు. తలవెంట్రుకలు మాత్రం పూర్తిగా నల్లగా కాక కాస్త ఎర్రగా ఉన్నాయి. అతని రుమేనియా ముక్కు ఆ ప్రాంతపు మనుషుల్లో కనిపించని విధంగా ఉంది. "ఇతడితో తెలుగులో మాట్లాడితే అర్ధమవుతుందా?" అనే సందేహమే ఊరి వారందరికీ. 


దేవరాజన్ ఇంటికి పెద్దదిక్కు బాల్య వితంతువైన అతని సోదరి అక్కమ్మ. తమ్ముడి స్నేహితుడిని ఎంతగానో ఆదరిస్తుందామె. ఆ ఇంటికి హెన్రీని వారసుడిగా నిర్ణయించే నిమిత్తం ఊరి మునసబు పంచాయితీ ఏర్పాటు చేసేలోగా అందరితోనూ కలివిడిగా ఉంటూ మంచి పేరు తెచ్చుకుంటాడతను.  దేవరాజన్ కైతే ఎంతో ఆప్తుడు అయిపోతాడు. హెన్రీ తన పప్పా చనిపోయిన మూడో రోజునే బెంగుళూరు విడిచి ఆ పల్లెకి వచ్చేశాడని తెలిసి ఆశ్చర్యపోతాడు దేవరాజన్. పరమ నిష్టాగరిష్టుడిగా జీవించిన సభాపతి పిళ్ళై ఓ తెల్లవారు జామునే ఇంటికి తాళం వేసి భార్యతో సహా ఊరినుంచి అదృశ్యం అయిపోడాన్ని గురించే ఇంకా వింతగా చెప్పుకుంటున్న ఆ ఊరి జనానికి, సభాపతికి హెన్రీ లాంటి బిడ్డ కలగడం ఎలా సాధ్యమో అర్ధం కాదు. మామూలు పంచాయితీల కన్నా, ఈ పంచాయితీ ప్రత్యేకమైనది అవుతుంది ఊరి పెద్దమనుషులకి. 

మునసబు నిర్వహించిన పంచాయితీలో తాను సభాపతి పిళ్ళై వారసుణ్ణి అనే ఆధారాలు అన్నీ చూపిస్తాడు హెన్రీ.  వాళ్ళ కోరిక మేరకు తన తల్లిదండ్రుల ఫోటోని చూపిస్తాడు. పిళ్ళై ఒక విదేశీ వనితతో ఉన్న ఆ ఫోటోని చూసి నిట్టూరుస్తారు వాళ్ళు. ఇన్నాళ్లూ పిళ్ళై ఆస్తిని అనుభవించింది మరెవరో కాదు, హేన్రీని కృష్ణరాజపురం తీసుకొచ్చిన లారీ డ్రైవర్ దొరైకణ్ణు. సభాపతి పిళ్ళైకి సాక్షాత్తూ తమ్ముడతను. కొంచం మొరటు మనిషి. ఐదుగురు సంతానం. అత్తగారింట్లో ఉంటూ, అన్నగారి భూములని చూసుకుంటూ ఫలసాయం అనుభవిస్తున్నాడు. పెద్దమనుషుల్లో కొందరికి కొత్తగా వచ్చిన హేన్రీకి ఆస్తిని అప్పగించడం అంటే దొరైకణ్ణుకి అన్యాయం చేయడమే అన్న ఆలోచన వస్తుంది. గొడవ చేయమని, కోర్టుకి వెళ్ళమని దొరైకణ్ణుకి సలహాలిస్తుంటారు కూడా. అయితే, మునసబు మాత్రం సాక్ష్యాలన్నీ పరిశీలించి హేన్రీని సభాపతి పిళ్ళై వారసుడిగా ప్రకటిస్తాడు. దొరైకణ్ణు సంతకం చేయాల్సిన ఆస్థిపత్రం  తయారు చేయిస్తాడు. 

ఆ పత్రానికి దొరైకణ్ణు చెప్పిన ఒకే ఒక్క అభ్యంతరం - తన అన్న సభాపతి పిళ్ళై కొడుకు పేరుని హెన్రీ పిళ్ళై అని మార్చాలని!!  హెన్రీ అందుకు అంగీకరించడంతో అప్పటికప్పుడే ఆ మార్పు చేసేస్తారు. అయితే ఆ తర్వాత హెన్రీ తీసుకున్న నిర్ణయం ఊరివారినే కాక, నవల చదువుతున్న పాఠకులనీ ఆశ్చర్య పరుస్తుంది. ఇంతకీ సభాపతి పిళ్ళై  ఊరినుంచి ఉన్నట్టుండి ఎందుకు మాయమయ్యాడు?  పళని ఎందుకు ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు? పిళ్ళై భార్య స్థానంలోకి విదేశీ వనిత ఎలా వచ్చింది? లాంటి ప్రశ్నలతో పాటు కథలో కీలక పాత్రల వ్యక్తిత్వాలని దగ్గరగా తెలుసుకోవాలంటే 'ఒక మనిషి... ఒక ఇల్లు... ఒక ప్రపంచం...' నవలని చదవాల్సిందే. బాలాజీ అనువాదం సాఫీగానే సాగినా, మిక్కిలిగా కనిపించే అచ్చుతప్పులు చికాకు కలిగిస్తాయి. నవలతో పాటు మనస్తత్వ చిత్రణకి పెట్టింది పేరైన జయకాంతన్ రాసిన ముందుమాటని తప్పక చదవాల్సిందే. (పేజీలు 226, వెల రూ. 110, కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ స్టాళ్లలో లభ్యం). 

సోమవారం, జనవరి 27, 2020

మిత్రుడి సమాధి

ఊరి శివార్లలో పంట కాలువ పక్కనే కొబ్బరి తోట. ఆ తోట మధ్యలో ఓ పాక. ఆ పాక పక్కనే రోడ్డు మీదకి కనిపించేలా ఓ సమాధి. ఆ సమాధి నా మిత్రుడిది. మా ఊరికి వెళ్లాలన్నా, ఊరినుంచి రావాలన్నా ఆ సమాధి మీదుగానే ప్రయాణించాలి. అలా ప్రతిసారీ ఊరికి వెళ్లేప్పుడు, వచ్ఛేప్పుడూ కూడా అతన్ని తల్చుకోకుండా ఉండడం కుదరదు. రీల్ కెమెరా నుంచి డిజిటల్ కెమెరా మీదుగా స్మార్ట్ ఫోన్ కెమెరాకి వచ్చినా ఎప్పుడూ ఆ సమాధిని ఫోటో తీయబుద్ధి కాదు. కానీ అతనితోనూ, ఆ సమాధితోనూ నా జ్ఞాపకాలు ఎన్నెన్నో. 

నేను ఆరోతరగతిలో చేరాక, మా ప్రభుత్వోన్నత పాఠశాలలో తగినంతమంది టీచర్లు లేకపోవడం నన్నో పుంభావ సరస్వతిగా చూడాలనుకున్న మా ఇంట్లో వాళ్ళని కొంచం ఇబ్బంది పెట్టింది. అదే సమయంలో మా ఊళ్ళోనే ఉన్న డిగ్రీ స్టూడెంట్ ఒకతను ట్యూషన్లు చెప్పడం మొదలు పెట్టడంతో నన్నూ అందులో చేర్చారు. ఐదేళ్ల పాటు మేం చదువుకున్న చిన్న బడి (ప్రాధమిక పాఠశాల) ఆవరణలోనే సాయంత్రం వేళల్లో ప్రయివేటు ఉండేది. ఆ బడి పక్కనే పంచాయతీ ఆఫీసు, ఆటస్థలం కూడా ఉండేవి. 

మా ట్యూషన్ మేష్టారిది కొంచం పైలా పచ్చీసు వ్యవహారం. వారంలో కనీసం రెండు మూడు రోజులు ఆయన టైముకి వచ్చేవారు కాదు. ఒక్కోరోజు వచ్చేవారే కాదు. అయినా కూడా మేము క్రమం తప్పకుండా ప్రయివేటుకి హాజరయ్యేవాళ్ళం, ఇళ్ల నుంచి ఆటవిడుపు కోసం. పంచాయితీ ఆఫీసు పక్కనే ఉన్న ఆటస్థలంలో కబడ్డీ ప్రాక్టీసు జరిగేది ప్రతి సాయంత్రమూ. అది చూడడం కొందరికి వినోదం. ఆ పక్కనే గోళీలు, గూటీ బిళ్ళ లాంటి క్రీడా సంరంభాలూ జరుగుతూ ఉండేవి. మిగిలిన మిత్రులు వాటిలో సర్దుకునే వాళ్ళు. 

నాకు మొదటి నుంచీ క్రీడా స్ఫూర్తి బొత్తిగా లేదు. కాబట్టి నాకు మిగిలిందల్లా పంచాయితీ ఆఫీసులో ఉండే రేడియో వినడం. వ్యవసాయం పనులు పూర్తి చేసుకున్న రైతులు, కొందరు యువకులూ కూడా చేరేవాళ్ళు, వార్తలు వినడానికి. అదిగో అక్కడ కలిశాడీ మిత్రుడు. మా ట్యూషన్ మేష్టారి కాలేజ్మేట్. ఒకే ఊరి వాళ్ళం కావడంతో పరిచయాలు అవసరం లేదు. ఇద్దరి ఇళ్లూ ఊరికి చెరో చివరా ఉన్నా, వాళ్ళ నాన్నా, మా నాన్నా మంచి స్నేహితులు. అలా ఒకరి గురించి మరొకరికి తెలుసు. నాలాగే ఆటలు చూస్తూ, రేడియో వినేవాడు. చేతిలో తప్పనిసరిగా పుస్తకమో, న్యూస్ పేపరో ఉండేవి. 

మేష్టారు రాని ఓ సాయంత్రం నేను రేడియో వింటూ ఉంటే, తనొచ్చి, పలకరించి, పక్కన కూర్చున్నాడు. కబుర్లు మొదలయ్యాయి. అవి ఎంతకీ తెగలేదు. ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే, తన వయసులో దాదాపు సగం వయసున్న నన్ను తనతో సమంగా చూసి మాట్లాడాడు. అది మొదలు, ట్యూషన్ లేనప్పుడల్లా తనతో కబుర్లు సాగేవి. గ్రామ రాజకీయాల మొదలు, దేశ రాజకీయాల వరకూ మేం మాట్లాడుకోని విషయం ఉండేది కాదు. ఊళ్ళో జరిగే పంచాయితీ తగువుల్లో కొన్ని తీర్పులు మా వాకిట్లోనే జరిగేవి కాబట్టి, అప్పటి మా ఊరి రాజకీయాలు నాకు కొట్టిన పిండి. స్కూల్ అసెంబ్లీ లో వార్తలు చదవడం కోసం పేపరు చదవడం కొత్తగా అలవాటు చేసుకుంటున్న రోజులు. ఇక రేడియోతో అనుబంధం చిన్నప్పటినుంచీ పెరిగిందే. 

తన ఈడు వాళ్ళు నవ్వుతున్నా పట్టించుకోకుండా, నేను గనుక ఖాళీగా ఉంటే అతను నాతో కబుర్లు చెప్పేందుకే ఉత్సాహ పడేవాడు. అప్పటికే చదివిన కథలు, అప్పుడే చదవడం మొదలు పెట్టిన యద్దనపూడి నవలల్ని గురించిన నా జ్ఞాన ప్రదర్శనని తను చెంపకి చేయి ఆన్చుకుని శ్రద్ధగా వినడం ఇప్పటికీ గుర్తుంది. ఆరోజుల్లో అతని గురించి తెలిసిన విశేషం ఏమిటంటే, ఊరి చివర కాలువ పక్కన ఉన్న వాళ్ళ కొబ్బరి తోటలో ఉన్న పాక అంటే తనకి చాలా ఇష్టమని, ఇంట్లో కన్నా ఎక్కువసేపు అక్కడే గడుపుతాడనీను. "చదువుకోడానికి అక్కడ బాగుంటుంది" అనేవాడు. నాక్కూడా ఎప్పటికైనా అలాంటి ఏర్పాటు దొరుకుతుందేమో అని కలలు కన్నాను. 

ఇలా ఓ ఏడాది గడిచిందేమో. ఉన్నట్టుండి ఊరు అట్టుడుకిపోయే వార్త. తనకి ఇష్టమైన పాకలోనే అతను ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. (ఈ వాక్యం రాస్తుంటే మరోసారి ఒళ్ళు జలదరించింది). నాకేమీ అర్ధం కాలేదు. దుఃఖం రాలేదు. చిన్న వాడిని కాబట్టి అతన్ని చివరగా చూసేందుకు వెళ్లే స్వేచ్ఛ లేదు. సాయంత్రానికి వచ్చిన ఒకే ఒక్క ఆలోచన అతను నన్ను మోసం చేశాడని. ఈ ఆలోచన చాన్నాళ్లే వెంటాడింది. అతను వాళ్ళ నాన్నకి చివరి ఉత్తరం రాశాడు. తన డైరీని చితిలో కాల్చేయమని. ఊళ్ళో తగుమాత్రం పెద్దమనుషులు అందులో ఏముందో చదవమని సలహా ఇచ్చినా వినకుండా కొడుకు కోరిక తీర్చారాయన. 

ఊరి పద్ధతికి విరుద్ధంగా శ్మశానంలో కాకుండా ఆ పాక పక్కనే అంత్యక్రియలు చేసి, అక్కడే అతనికో సమాధి కట్టారు. కొన్నాళ్ళకి అతని ఆత్మ అక్కడే తిరుగుతోందని పుకార్లు లేచాయి ఊళ్ళో. మరో మూడేళ్ళ తర్వాత నేను కాలేజీ చదువుకి వచ్చాను. పక్కూళ్ళో కాకుండా, పదిహేను కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కాలేజీలో చేరాల్సి వచ్చింది. ఇష్టం లేని కాలేజీ, బుర్రకెక్కని కోర్సు, శరీరంలో ఒక్కసారిగా వచ్చిపడిన మార్పులు, రోజూ ఎడతెగని సైక్లింగ్, ఇవి చాలవన్నట్టుగా ఇంటి వాతావరణంలో చోటుచేసుకున్న మార్పులు.. ఉన్నట్టుండి జీవితం అస్తవ్యస్తంగా మారిపోయిన కాలమది. అప్పుడు మరింత బలంగా అనిపించేది, అతనుంటే బాగుండేదని. 

కాలేజీ నుంచి ఇంటికి వచ్చేప్పుడు రోజూ బాగా చీకటి పడిపోయేది. సైకిల్ డైనమో లైట్లు కాలేజీ పార్కింగు లో తరచూ దొంగతనం జరిగేవి.  ఎటూ పోయేదే కాబట్టి, లైటు ఉండేది కాదు సైకిల్ కి. అప్పటికింకా వీధి దీపాలు పూర్తిగా రాలేదు. చీకట్లో ఆ పాక పక్క మట్టి రోడ్డు మీంచి రావాలంటే ఊళ్ళో పెద్ద వాళ్ళు కూడా లోపల్లోపల భయ పడేవాళ్ళు. నాకు మాత్రం ప్రతి రోజూ ఆశే, అతని ఆత్మ కనిపించి పలకరిస్తుందేమో అని. ఆత్మలు లేవు అనే హేతువుకీ, ఉంటే తప్పేంటి అనే మనసుకీ నిరంతర ఘర్షణ. మనసు బొత్తిగా బాగోని రోజుల్లో ఇంటికెళ్లడానికి ముందు కావాలనే అక్కడ సైకిల్ ఆపి, కాసేపు నిలబడేవాడిని. ఆ దారిలో ఇంకెవరైనా కనిపిస్తే, సైకిలు చైను ఇబ్బంది పెట్టినట్టు నటించేవాడిని. 

పరిస్థితులు పూర్తిగా వ్యతిరేకంగా ఉన్న సమయాల్లో 'అతని దారిలోనే వెళ్తే' అన్న ఆలోచనలు బలంగా వచ్చేవి. కానీ, అతను చేసిన పనిని నేను ఏనాడూ మెచ్చక పోగా తీవ్రంగానే వ్యతిరేకించాను, లోపల్లోపలే. ఈ సంఘర్షణ లోంచి కూడా ఎన్నో ప్రశ్నలు పుట్టేవి, అతన్ని గురించి. కాలం గడిచే కొద్దీ నా సమస్యలు రూపం మార్చుకుంటూ వచ్చాయి తప్ప సమసిపోలేదు. నాకు మాత్రం వాటిని ఎదుర్కొనే శక్తి కొద్దికొద్దిగా పెరుగుతూ వచ్చింది. తర్వాత జీవితంలో నా వయసు వాళ్ళ కన్నా పెద్ద వాళ్ళతో సులువుగా స్నేహాలు కుదిరాయి. నా తోటి వాళ్ళకి నా స్నేహాలెప్పుడూ ఆశ్చర్యంగానే ఉండేవి. 

ముళ్ళూ, రాళ్ల దారుల్లో జీవితపు ప్రయాణం చేసిన తర్వాత ఇప్పుడు కూడా ఆ రోడ్డున వెళ్లేప్పుడు అతనోసారి కనిపిస్తే బాగుండునని బలంగా అనిపిస్తూ ఉంటుంది. తేడా అల్లా ఇప్పుడు నేను ఎదురు చూసేది అతని భుజం కోసం కాదు. నేను చేసిన ప్రయాణాన్ని గురించి చెప్పి, 'నేనే చేసినప్పుడు, నువ్వెందుకు ఈ ప్రయాణం చేయలేకపోయావు?' అని నిలదీయడానికి. 'నువ్వు నాకన్నా చిన్నవాడివి అయ్యుంటే, ఆ నిర్ణయం తీసుకుని ఉండేవాడివి కాదేమో' అని చెప్పడానికి. కానీ లోపలెక్కడో, ఏమూలో ప్రశ్నలు తలెత్తుతూనే ఉంటాయి - 'ఏ పరిస్థితులు, ఏ క్షణాలు అతన్నా నిర్ణయం తీసుకునేలా చేశాయో?' అని. ఈ సంఘర్షణ, బహుశా ఎప్పటికీ కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. అందుకే, అతని సమాధి నాకు ఫోటోగా దాచుకునే ఒక జ్ఞాపకం కాదు. అంతకు మించి చాలా చాలా... మాటల్లో చెప్పలేనంత... 

శుక్రవారం, జనవరి 24, 2020

పదకొండు

"తలంటోసుకుని..." చిన్నప్పుడు నా పుట్టినరోజుకి నేనేం చేయాలో నా పాటికి నేను ప్లాన్లేసుకుంటుంటే అమ్మో, బామ్మో ఈ 'తలంటు' ని గుర్తు చేసే వాళ్ళు. తలమీంచి కళ్ళు, ముక్కు, నోరు మీదుగా జారే కుంకుడుకాయ పులుసు ఒక్కసారిగా జ్ఞాపకం వచ్చి ప్లాన్లన్నీ పైకెగిరి పోయేవి. కాసేపటి తర్వాత మళ్ళీ మామూలే. పండగలకీ తలంటు తప్పదు కానీ, పుట్టినరోజు తలంటు ప్రత్యేకం. పండగ నాడు ఇంటిల్లిపాదికీ అయితే, పుట్టిన్రోజున మనొక్కళ్ళకే తలంటన్న మాట. నీళ్లు మరికాస్త వేడిగా కాచి, పులుసు మరికొంచం చిక్కగా కలిపి, తల మాసినట్టైతే పులుసులో కాసిని మందారాకులు కలిపి, పాయసానికన్నా ముందు కుంకుడుకాయ పులుసు తాగించి, ఆపై ఉప్పుకల్లద్దిన చింతపండు తినిపించి.. అబ్బో, అదో మహా క్రతువు. 

కాలక్రమంలో పులుసు ఇబ్బంది పెట్టని విధంగా తలంటుకునే చిట్కాలు నేర్చుకోడం మొదలు, రానురానూ సీకాయ సబ్బు, అటుపై షాంపూ లాంటి ప్రత్యామ్నాయాలకి మళ్లడం వరకూ తలంటులో విప్లవాత్మకమైన మార్పులొచ్చాయి. అలాగే 'తలంటు' కి ఉన్న నానార్ధాలు మరింత బాగా తెలిసొచ్చాయి. అక్కడినుంచీ తలంట్లు పోయడం, పోయించుకోడం అనే శాఖా చంక్రమణంలో జీవితం సాగిపోతోంది. ఇంతకీ ఇప్పుడిలా తలంటు, పుట్టిన్రోజూ జమిలిగా జ్ఞాపకం రావడానికి కారణం ఏమిటీ అంటే, పెద్ద కారణమే ఉంది. 'నెమలికన్ను' పదకొండో పుట్టినరోజివాళ. అంటే, పుట్టినరోజు బ్లాగుకీ, తలంటు నాకూ అన్నమాట. ముందుగా 'హేపీ బర్త్ డే నెమలికన్ను!!'


ఈ శుభసమయంలో కాస్త సోలిలోక్వీ.. ఏడాది క్రితం ఏమనుకున్నానంటే, ఎప్పటినుంచో రాయాలని అలా అలా వాయిదా వేస్తున్న కబుర్లు, కథలు వచ్చే ఏడాది కాలంలో వరస పెట్టి రాసేయాలి అని ఘాట్టి నిర్ణయం తీసుకున్నా. ఏడాది తిరిగాక ఇప్పుడు వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే కరిగిపోయిన కాలం 'వెవ్వేవ్వే' అని వెక్కిరిస్తోంది. రాయాల్సినవన్నీ బుర్రలోనే ఉండిపోయాయి. వాటిని రాయడమో, మర్చిపోడమో చెయ్యకపోవడం వల్ల కాబోలు, కొత్త డేటా ఏదీ పెద్దగా బుర్రలోకి వెళ్లలేదీ ఏడాది. జీవితావసరాలనో, ఊపిరి సలపని పనులనో వంక వెతుక్కోడం నాకే నచ్చడం లేదు. ఎందుకంటే, అవి ఎప్పుడూ ఉండేవే. "అవి కాస్త సద్దు మణిగాక" అనుకోడానికీ, కెరటాలు తగ్గాక సముద్ర స్నానం చేద్దాం అని ఎదురు చూడ్డానికీ  పెద్దగా తేడా ఉండదు. 

ఉన్నట్టుండి నేనిలా ఆత్మగతంలో పడ్డానికి కారణం లేకపోలేదు. బ్లాగు పాఠకుల నుంచి అప్పుడప్పుడూ వస్తున్న మెయిలుత్తరాలు పదేపదే ఆలోచనల్లో పడేస్తున్నాయి. "ఈమధ్య రాయడం బాగా తగ్గిపోయింది.." "పాత పోస్టులు మళ్ళీ చదువుతున్నా. కొత్తవి ఎప్పుడు రాస్తారు?" లాంటి వాక్యాలు ఓపక్క ఉత్సాహాన్ని ఇస్తూనే, కించిత్తు సిగ్గునీ కలిగిస్తున్నాయి. "అప్పుడప్పుడూ ఏదో ఒకటి రాస్తూనే ఉన్నాను కదా" అని సరిపెట్టుకుందామనుకున్నా, అంకెలు మోసం చేయవు కదా. బ్లాగులు మాత్రమే ఉన్న కాలంలో, బ్లాగ్మిత్రులు కొత్తపాళీ గారు కేలండర్ ప్రకారం టపాలు రాసేవారు. అది చూసినప్పుడు నాకు ఆశ్చర్యం వేసేది. ఇంత టంచన్ గా ఎలా రాయగలుగుతారా అని. ఇప్పుడిప్పుడు అదే సరైన పధ్ధతి అనిపిస్తోంది కానీ, అంతలోనే అది అందరికీ సాధ్యమయ్యే విషయం కాదన్న స్పృహ కలుగుతోంది. 

ఈ హింసని కాస్త పక్కన పెట్టి, సింహావలోకనంలోకి వెళ్తే, గతేడాది మొదలుపెట్టి బాగానే కొనసాగించిన సిరీస్ 'వేటూరి పాట.' నా అభిమాన గీత రచయిత వేటూరి సుందర రామ్మూర్తి పాటల్లో నాకు ఇష్టమైన కొన్నింటి గురించైనా వివరంగా రాయాలన్న తాపత్రయంతో మొదలు పెట్టిన సిరీస్ ఇది. సినీ కవులెవరూ బూతుకి అతీతులు కాకపోయినా, అదేంటో వేటూరి అనగానే బూతురాశాడు అనేస్తూ ఉంటారు కొందరు, అదేదో పేటెంట్ లాగా. నిజానికి తేలికపాటలు రాసినా చెల్లిపోయే సినిమాలకి కూడా లోతైన భావం ఉన్న పాటలు రాశారు వేటూరి. అయితే, ఈ బూతు బ్రాండింగ్ ఆకర్షించినట్టుగా ఆ కృషి ఆకర్షించడంలేదు విమర్శకులని. వాళ్ళకేమీ చెప్పనవసరం లేదు కానీ, నాలాగే వేటూరి పాటల్ని ఇష్ట పడే వాళ్ళకోసం రాయాలనిపించి మొదలుపెడితే, నెమ్మదిగా సిరీస్ గా మారింది. 

నిజానికి నేను ముందుగా రాయాలన్న వాటిలో ఈ 'వేటూరి పాట' లేదు. కానీ, అనుకోకుండా మొదలై అలా అలా సాగుతోంది. పలికిస్తుంది వేటూరే. తప్పులేవి దొర్లినా అవి నావే. అభిమాన రచయిత్రి సోమరాజు సుశీల మరణం నన్ను బాగా బాధ పెట్టిన విషయాల్లో ఒకటి. రాయాల్సిన కథలింకా ఎన్నో ఉండగానే సెలవు తీసేసుకున్నారామె. చదివిన పుస్తకాల్లో పర్ల్ బక్ రాసిన 'ది గుడ్ ఎర్త్' ఇంకా వెంటాడుతోంది. వెంటాడుతూనే ఉంటుంది, బహుశా. చదవల్సినవి, రాయాల్సినవీ కూడా 'మా సంగతేంటి?' అంటూండగానే తగుదునమ్మా అంటూ పుట్టిన్రోజు వచ్చేసింది. ఏంచేయాలో తెలీకే ఈ తలంటి కార్యక్రమం అన్నమాట. మీరూ కాస్త పులుసు పొయ్యండి, పుట్టిన్రోజు ఊరికే వస్తుందా... 

గురువారం, జనవరి 02, 2020

'క్వీన్' రమ్యకృష్ణ

చిన్నప్పటినుంచీ చదువుని ఎంతగానో ప్రేమించిన 'శక్తి శేషాద్రి' పెద్దయ్యాక పెద్ద లాయర్ కావాలనుకుంది. తను చదివే కాన్వెంట్ స్కూల్లో చదువుతో పాటు, ఆటపాటల్లోనూ ముందుంటూ స్టూడెంట్ పీపుల్ లీడర్ గా ఎన్నికైంది. అంతే కాదు, పదో తరగతి పరీక్షల్లో రాష్ట్రం మొత్తానికి ప్రధమ స్థానంలో నిలిచింది. కాలేజీలో చేరే క్షణం కోసం ఎదురుచూస్తున్న శక్తి  నెత్తిన "నువ్వింక చదవబోవడం లేదు" అంటూ ఓ బండరాయి వేస్తుంది ఆమె తల్లి రంగనాయకి, పెద్దగా పేరు లేని సినీ నటి. భర్త చనిపోయాక ఎంత కష్టపడి తన పిల్లలిద్దరినీ (శక్తి, ఆమె తమ్ముడు శ్రీకాంత్) పెంచుకొచ్చిందీ వివరంగా చెబుతుంది. 

పదిహేనేళ్ల శక్తికి తల్లి చెప్పేవేవీ పూర్తిగా బుర్రకెక్కవు. ఆమెకి అర్ధమయిందల్లా బాగా చదువుకోవాలనే తన కోరిక ఇక తీరదని. కొంత వాదన తర్వాత అయిష్టంగానే సినిమా షూటింగ్ కి బయలుదేరుతుంది. తనకి ఉన్న కాంటాక్ట్స్ సాయంతో కూతురికి ఓ సినిమాలో నాయికగా అవకాశం ఇప్పిస్తుంది రంగనాయకి. స్వతహాగా సిగ్గరి, ఉన్నదున్నట్టు మాట్లాడే తత్త్వం కలదీ అయిన శక్తికి ఆ సినిమా వాతావరణం ఎంత ఇబ్బంది కలిగిస్తుందంటే, ఆ షూటింగ్ పూర్తయ్యాక  మరే సినిమానీ ఒప్పుకోకూడదని బలంగా నిర్ణయించుకుంటుంది. సినిమాకి సంపాదించుకున్న పారితోషికంతో కాలేజీలో చేరొచ్చన్న ఆశా లేకపోలేదు. అయితే తల్లి ఆలోచనలు పూర్తిగా వేరు. తను ఓడిన చోటే కూతురు గెలవాలి అన్నది రంగనాయకి పట్టుదల. 

సినిమాలు చేయనని తల్లికి గట్టిగా చెప్పిన శక్తి తన మాటని తనే వెనక్కి తీసుకుంటుంది. తన అభిమాన హీరో జీఎమ్మార్ స్వయంగా ఇంటికొచ్చి కథానాయికగా అవకాశం ఇచ్చినప్పుడు మిగిలిన ఆలోచనల్ని (ఆ మాటకొస్తే చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని) మర్చిపోతుంది శక్తి. అందమైన, తెలివైన శక్తి తక్కువకాలంలోనే అగ్ర నాయికగా అవతరిస్తుంది. ఒక్క జీఎమ్మార్ తోనే ఇరవై ఎనిమిది సినిమాల్లో జోడీ కడుతుంది. అయితే, సినిమా వాతావరణం ఆమెని ఏమీ మార్చలేదు. ఉన్నదున్నట్టు మాట్లాడే తన వైఖరితో ఎన్నో సమస్యలు తెచ్చుకుంది. పెళ్లి చేసుకుని తనకంటూ ఓ కుటుంబ జీవితం ఏర్పాటు చేసుకోవాలన్న కోరికనూ తీర్చుకోలేక పోయింది. కథానాయికగా తెరమరుగయ్యాక, తనకి ఏమాత్రం ఇష్టం లేని మరో రంగం రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించింది, కేవలం జీఎమ్మార్ కారణంగా. అతడి మరణానంతరం రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రిగా ఎదిగింది శక్తి శేషాద్రి.


కథ వింటుంటేనే తెలుస్తోంది కదా, శక్తి శేషాద్రి ఒక కల్పిత పాత్ర కాదు, అందరికీ బాగా తెలిసిన ఒకనాటి కథానాయిక మరియు దక్షిణాది రాష్ట్రపు మాజీ ముఖ్యమంత్రి అని. ప్రముఖ దర్శకుడు గౌతమ్ వాసుదేవ మీనన్, మరో దర్శకుడు ప్రశాంత్ మురుగేశన్ తో కలిసి తెరకెక్కించిన వెబ్ సిరీస్ 'క్వీన్' లో నాయిక శక్తి శేషాద్రి. అనిత శివరామకృష్ణన్ రాసిన 'క్వీన్' పుస్తకం ఈ వెబ్ సిరీస్ కి ఆధారం. టైటిల్ పాత్రలో మొత్తం ముగ్గురు నటించారు. పద్నాలుగు నుంచి పదహారేళ్ళ శక్తి గా అనిక, పదిహేడు నుంచి ఇరవై ఏడేళ్ల శక్తిగా అంజనా జయప్రకాశ్, అటుపైన రాజకీయాల్లోకి అడుగుపెట్టిన శక్తివంతమైన మహిళా నేత శక్తి శేషాద్రి గా రమ్యకృష్ణ వాళ్ళకిచ్చిన పాత్రల్లో జీవించారు అనడమే సబబు. 

ఓవర్ ది టాప్ (ఓటీటీ ) మీడియా సర్వీస్ ప్లాట్ఫామ్ మీద ఎమెక్స్ ప్లేయర్ స్ట్రీమింగ్ సర్వీసెస్  సంస్థ తమిళంలో నిర్మించి, తెలుగు సహా దక్షిణాది భాషల్లోకి, హిందీ లోకీ అనువదించి విడుదల చేసింది ఈ 'క్వీన్' ని. ప్రస్తుతం తొలి సీజన్ లో పదకొండు ఎపిసోడ్లు (ఒక్కొక్కటీ నలభై నుంచి యాభై ఐదు నిమిషాలు నిడివున్నవి) అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రస్తుతానికి స్ట్రీమింగ్ ఉచితమే. ఒక టీవీ వ్యాఖ్యాత నడివయసు శక్తి శేషాద్రిని ఆమె ఇల్లు 'రంగ నిలయం'లో ఇంటర్యూ చేయడంతో మొదలయ్యే ఈ సీజన్ మొత్తం శక్తి శేషాద్రి తన గతాన్ని ఇంటర్యూలో వివరించడం అనే పద్ధతిలో సాగి, జీఎమ్మార్ మరణం తర్వాత శక్తి రాజకీయ ప్రవేశం జరిగిన తీరు చెప్పి ఇంటర్యూని ముగించడంతో ముగుస్తుంది. 

"నిజానికి అసలు కథ అప్పుడే మొదలయ్యింది" అన్న శక్తి శేషాద్రి డైలాగ్ రెండో సీజన్ కి చక్కని పునాది ఏర్పాటు చేసింది. తొలి రెండు ఎపిసోడ్లు కొద్దిపాటి సాగతీతగా (గౌతమ్ మీనన్ మార్కు) అనిపించినా మూడో ఎపిసోడ్ నుంచీ కథనం వేగం అందుకుంది.  ముఖ్యంగా మూడో ఎపిసోడ్ కథ, చిత్రించిన విధానం కూడా చిరకాలం గుర్తుండిపోయేలా ఉన్నాయి. శక్తి శేషాద్రిగా వేసిన ముగ్గురూ పోటీ పడి నటించినా, అంజనా జయప్రకాశ్ కి కొంచం ఎక్కువ స్క్రీన్ టైం ఉన్నా, ఎక్కువ మార్కులు గెలుచుకునేది మాత్రం అనికానే. బాల్యపు అమాయకత్వాన్ని, యవ్వనపు తెలిసీతెలియనితనాన్ని ఎక్కడా అతి అనిపించని విధంగా అభినయించింది. ఇల్లు, బడి, స్నేహితురాలి ఇల్లు, సినిమా అనే నాలుగు వేర్వేరు ప్రపంచాల్లో జరిగే కథలో శక్తిగా ఇమిడిపోయింది.

ఇక, అంజనా జయప్రకాశ్ అయితే అచ్చమైన సినిమా హీరోయిన్. తనకన్నా వయసులోనూ, హోదాలోనూ బాగా పెద్దవాడైన జీఎమ్మార్ తో ప్రేమలో పడే టీనేజ్ అమ్మాయి మొదలు, చిన్న వయసులోనే ఎక్కువ ఎదురు దెబ్బలు తిని రాటుదేలి తనదైన వ్యక్తిత్వాన్ని సంపూర్ణంగా సంతరించుకున్న శక్తి శేషాద్రిని కళ్ళముందు ఉంచింది. మెచ్యూర్డ్ శక్తి శేషాద్రి పాత్రకి రమ్యకృష్ణని ఎంచుకోవడం దర్శకుడి విజయం. విడిపోయిన చాలా ఏళ్ళ తర్వాత జీఎమ్మార్, శక్తి శేషాద్రిని వెతుక్కుంటూ ఆమె ఇంటికి వచ్చే సన్నివేశం, జీఎమ్మార్ మరణం తర్వాత జరిగే పరిణామాలు.. ఇవి రమ్యకృష్ణలోని అనుభవశాలి అయిన నటికి సవాలు విసిరే సన్నివేశాలు. కొంత 'నీలాంబరి'  (రజనీకాంత్ 'నరసింహ') మార్కు కనిపించినా, వాటిని చక్కగా పండించింది రమ్యకృష్ణ. 

మిగిలిన నటీనటుల్లో జీఎమ్మార్ గా ఇంద్రజిత్ సుకుమారన్, చిన్నప్పటి శక్తి తల్లిగా సోనియా అగర్వాల్ (బృందావన్ కాలనీ నాయిక), సినీ కథానాయిక శక్తి తల్లిగా తులసి (శంకరాభరణం) గుర్తుండిపోయేలా తమ పాత్రల్ని పోషించారు. వీళ్ళే కాదు జీఎమ్మార్ భార్య జనని, సహాయకుడు ప్రదీపన్, రాజకీయాల్లోకి వచ్చిన శక్తి కి సహాయకురాలిగా చేరిన సూర్యకళ.. ఇలా ప్రతి పాత్రకీ ఓ ఐడెంటిటీ ఉంది. చిత్రీకరణ విషయానికి వస్తే, భారీ బడ్జెట్ సినిమాలకి ఏమాత్రం తగ్గకుండా ఖర్చు చేశారు. పెట్టిన ఖర్చంతా తెరమీద కనిపించింది కూడా. యాభై ఏళ్ళ క్రితం నాటి వాతావరణాన్ని సృష్టించడం మొదలు, అప్పటి దుస్తులు, ఇళ్ళు, వాహనాలు.. ఇలా వింటేజ్ ప్రాపర్టీస్ ఎన్నింటినో ఉపయోగించారు. నేపధ్య సంగీతం కూడా సినిమాకి ఎక్కడా తగ్గలేదు. (కీలక సన్నివేశాల్లో వినిపించిన ఒక ట్యూన్ ఇళయరాజా 'ఆకాశం ఏనాటిదో' పాటని జ్ఞాపకం చేసింది). 

సంభాషణలు ఎంత జాగ్రత్తగా రాశారంటే, శక్తి ఇంటర్యూలో చెప్పే ఒక్కో డైలాగు వెంటనే వచ్చే ఫ్లాష్ బ్యాక్ లో సన్నివేశాలకి లింక్ చేసేట్టుగా ఉంటుంది. తెలుగు అనువాదం అంత బాగా కుదరలేదు కానీ, ఇంగ్లీష్ సబ్-టైటిల్స్ పెట్టుకుని తమిళంలో చూడడం బాగుంది. మొదటి సీజన్ లో పూర్తైన కథ ప్రకారం చూసినప్పుడు, రెండో సీజన్ మొత్తం రమ్య భుజాల మీదే ఉందన్నది నిజం. (ఛానల్ వారి ఇంటర్యూ ముగిసింది కాబట్టి, ఆ సీజన్ ని ఎలా మొదలు పెడతారో చూడాలి). మొత్తం మీద చూసినప్పుడు, శక్తి శేషాద్రిని పోలిన పాత్రల్లో త్వరలోనే వెండితెరమీద  కనిపించబోతున్న నిత్యా మీనన్, కంగనా రనౌత్ లకి రమ్యకృష్ణ సవాల్ విసిరినట్టే అనిపించింది. 'క్వీన్' తొలి సీజన్ లో పదకొండు ఎపిసోడ్లూ చూశాక, ఈ ఇంటర్యూ చూడడం బాగుంటుంది, మిస్సవ్వకండి.