'చరిత్రాత్మక పరిణామాలలో ఓ ఐ.ఏ.ఎస్. అనుభవాలు... గుండె లోతుల్లోంచి' అనే ఉప శీర్షికతో ఎమెస్కో ప్రచురించిన పుస్తకం 'అసలేం జరిగిందంటే...' సీనియర్ ఐఏఎస్ ఆఫీసర్ పీవీఆర్కే ప్రసాద్ అనుభవాల సమాహారం ఇది. స్వాతి వారపత్రికలో సీరియల్ గా వచ్చిన కథనాలన్నింటినీ గుదిగుచ్చి ప్రచురించిన ఈ సంకలనాన్ని చదవడం మొదలుపెట్టాక, మొత్తం పూర్తి చేసి కానీ పక్కన పెట్టలేం. ఇవన్నీ కేవలం ఓ ఐఏఎస్ ఆఫీసర్ అనుభవాలు మాత్రమే కాదు, గడిచిన నలభయ్యేళ్ళ కాలంలో రాష్ట్రంలోనూ, దేశంలోనూ జరిగిన అనేక పరిణామాలకి తెర వెనుక జరిగిన సంగతులు కూడా.
ఐఏఎస్ మన దేశంలో అత్యుత్తమ సర్వీసు. ఏటా లక్షలాదిమంది కలలు కని, వేలాది మంది అహోరాత్రాలు కృషిచేస్తే, వారిలో కేవలం కొన్ని వందల మంది మాత్రమే గెలుచుకునే సర్వీసు. అలాంటి సర్వీసులో చేరిన వ్యక్తి ఉద్యోగ జీవితం ఎలా మొదలవుతుంది? ఏసీ ఆఫీసు, ఏసీ కారు, వెనుక నలుగురు అటెండర్లు, ఎస్ బాస్ అనే ఉద్యోగులు అన్నది సామాన్య భావన. కానైతే పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో ట్రైనీ కలక్టర్ గా ప్రసాద్ ఉద్యోగ జీవితం మొదలైన క్రమం మాత్రం ఇందుకు పూర్తిగా భిన్నం. అప్పటి కలక్టర్ సుబ్రహ్మణ్యం, తన బంగ్లా వెనుక ఉన్న సర్వెంట్ క్వార్టర్ కేటాయించారు ప్రసాద్ కి. ఎక్కడికి వెళ్ళాలన్నా ఆర్టీసీ బస్ లో ప్రయాణం. చాలా సార్లు అటెండర్లు కూడా వచ్చేవాళ్ళు కాదు.
ఆరునెలలు గడిస్తే కానీ అర్ధం కాలేదు, శిక్షణ అలా ఎందుకు ఉందో. ముఖ్యమంత్రి పీవీ నరసింహారావు దగ్గర వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా, అటుపై జలగం వెంగళరావు ముఖ్యమంత్రిగా ఉండగా ఆయన సొంత జిల్లా ఖమ్మం కి కలక్టర్ గా, ఈమధ్యలో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఈవోగా, ఎన్టీ రామారావు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో ఆయనకి అత్యంత ఇష్టమైన సమాచార శాఖ కమిషనర్ గా, అటుపై విశాఖ పోర్ట్ చైర్మన్గా, ఆతర్వాత ప్రధాని బాధ్యతలు చేపట్టిన పీవీకి అంతరంగిక కార్యదర్శిగా, తిరిగి రాష్ట్రానికి వచ్చి చంద్రబాబు పాలనలో కొన్ని కీలక బాధ్యతలనీ నిర్వహించిన ప్రసాద్ ఉద్యోగ జీవితంలో ఉత్కంఠభరితమైన సంఘటనలు ఎన్నో..ఎన్నెన్నో..
ఆర్ధిక సంస్కరణల వంటి కీలకమైన నిర్ణయాన్ని తీసుకుని దేశ భవిష్యత్తుని మలుపు తిప్పిన పీవీ నరసింహారావు అంటే తనకున్న ప్రత్యేకమైన అభిమానాన్ని ఎక్కడా దాచుకోలేదు రచయిత. అదే సమయంలో, పీవీ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన కాలంలో ఆయన అత్యంత అభిమానించే తేళ్ళ లక్ష్మీకాంతమ్మ కారణంగా సీఎం పేషీలో పవర్ సెంటర్ ఏర్పడడం తదితర విషయాలనీ దాచలేదు. "ఈ అనుభవాల వ్యాసాల్లో నాకు తెలిసిన నిజమంతా రాశానో లేదో కానీ, రాసినవన్నీ మాత్రం నిజాలే" అంటూ రాసిన ముందుమాట ద్వారా, తను రాయకుండా వదిలేసిన విషయాలని పాఠకులు ఊహించుకునేందుకు బోలెడంత అవకాశం ఇచ్చారు. ఎవ్వరినీ దగ్గరికి చేర్చని, దూరం పెట్టని పీవీ వైఖరిని గురించి వివరిస్తూ, కేవలం ఆ వైఖరివల్లే ఆయన తన చివరి రోజుల్లో ప్లీడర్లకి ఫీజు చెల్లించడం కోసం తన ఇల్లమ్మడానికి ప్రయత్నించారని ప్రసాద్ రాసింది చదివినప్పుడు కలుక్కుమనిపించింది.
తను ముఖ్యమంత్రిగా ఉండగా సొంత జిల్లాని అభివృద్ధి చేయాలన్న జలగం కోరిక, అందుకోసం కలక్టర్ కి అపరిమితమైన అధికారాలు ఇచ్చి కేడర్ కోపానికి గురవ్వడం లాంటివి ఆసక్తిగా అనిపిస్తాయి. "ఇది కేవలం మా ఇమేజ్ వల్ల ఏర్పడ్డ పార్టీ బ్రదర్. మా ఇమేజ్ ని మేం కాపాడుకోవాలి" అంటూ తన ఇమేజ్ నిలబెట్టుకోవడం కోసం ఎన్టీఆర్ చేసిన ప్రయత్నాలు, వాటికారణంగా చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళకి ఎదురైన ఇబ్బందులూ చదవాల్సిందే. మరీ ముఖ్యంగా కిలో రెండు రూపాయల బియ్యం పధకం కోసం 'వారుణి వాహిని' మొదలు పెట్టి, లిక్కర్ అమ్మకాలు పెంచడం లాంటివి. "అకస్మాత్తుగా ముఖ్యమంత్రి దగ్గరనుంచి కబురొచ్చింది. నాకు తెలిసిన ఒకరిద్దరు పండితుల్ని పిలవమన్నారు. సారా అమ్మకాలకి ఒక పేరు పెట్టాలని వాళ్లతో చర్చించారు. ఒక పథకం కోసం నిశితంగా సాహితీవేత్తలతో చర్చించిన ముఖ్యమంత్రిని నేను చూడలేదు," అని రాశారు 'వారుణితో రొమాన్స్' అనే చాప్టర్లో.
కేంద్ర ప్రభుత్వ అధీనంలో ఉన్న విశాఖ పోర్ట్ ట్రస్ట్ అభివృద్ధికి అన్నీ ఆటంకాలే. కానైతే, ఒక ఉన్నత స్థాయి అధికారి తలచుకుంటే నిబంధనలని తనకి అనుకూలంగా మార్చుకుని ఏరకంగా అభివృద్ధి చేసి చూపించవచ్చో పోర్ట్ చైర్మన్ గా చేసి చూపించారు ప్రసాద్. పోర్ట్ కోసం ఏకంగా రైలింజన్నే కొనుగోలు చేసేశారు. పోర్ట్ కోసం ఇదొక్కటే కాదు ఇంకా చాలా సాహసోపేతమైన నిర్ణయాలనే తీసుకున్నారు. ఇక ప్రధాని పీవీ అంతరంగిక కార్యదర్శిగా ప్రసాద్ అనుభవాలు చదువుతుంటే ప్రతి పేజీకీ కనుబొమలు పైకి లేవడం, ఆశ్చర్యంగా కళ్ళు పెద్దవవ్వడం తప్పదు. అంబానీలు, అమితాబ్ బచ్చన్ ప్రసాద్ ఇల్లు వెతుక్కుంటూ రావడం మొదలు, పీవీని తన వైఖరి మార్చుకొమ్మని చంద్రస్వామి ప్రసాద్ తో చెప్పించడం వరకూ అన్నీ ఆశ్చర్యార్ధకాలే. పీవీ వ్యక్తిత్వంతో పాటు కాంగ్రెస్ సంస్కృతిని మరింత బాగా అర్ధం చేసుకోడానికి ఉపయోగపడే అధ్యాయాలివి.
ఇమేజ్ బిల్డింగ్ లో ఎన్టీఆర్ ది ఒక శైలి అయితే చంద్రబాబుది మరో పధ్ధతి. తను ముఖ్యమంత్రిగా ఉండగా ఇంటర్ పేపర్లు లీకైనప్పుడు, ప్రభుత్వ ప్రతిష్టని ఇనుమడింప జేయడం కోసం ఓ ఐఏఎస్ ఆఫీసర్ మీద చర్య తీసుకోమని (అతడు బాధ్యుడు కానప్పటికీ) ఉన్నతాధికారుల మీద ఒత్తిడి తేవడం ఒక ఉదాహరణ మాత్రమే. అలాగే మీడియా మేనేజ్మెంట్ విషయంలో పీవీ-చంద్రబాబు ఉత్తర దక్షిణ ధ్రువాలన్న విషయం కూడా సులువుగానే అర్ధమవుతుంది. ఎక్కువగా వృత్తి జీవితాన్ని గురించే రాసినా, అక్కడక్కడా తన వ్యక్తిగత జీవితాన్ని గురించీ ప్రస్తావించారు ప్రసాద్. అయితే ఆవివరాలు కేవలం కథనానికి అవసరమైనవి మాత్రమే. ఉన్నత స్థానంలో ఉండే అధికారులకి మెదడుతో పాటు హృదయం కూడా ఉంటే వారిద్వారా ఎన్ని మంచి పనులు జరగడానికి అవకాశం ఉందో చెబుతుందీ పుస్తకం.
'నిప్పులాంటి నిజం' పుస్తకాన్ని తెనిగించిన జి.వల్లీశ్వర్ ఎడిట్ చేయడం వల్ల కాబోలు, ఈ పుస్తకంలో చాలా అధ్యాయాల్లో కథనం ఆ పుస్తకాన్ని గుర్తు చేసింది. పుస్తకం చదవడం పూర్తి చేశాక, ఓ మిత్రుడికి ఫోన్ చేసి పుస్తకాన్ని గురించి చెప్పాను. "నేను చదివాను. చాలా బాగుంటుంది పుస్తకం. రాసిన విషయాలే కాకుండా, రాయకుండా వదిలేసిన బిట్వీన్ ది లైన్స్ అర్ధం చేసుకుంటే ఇంకా బాగుంటుంది" అన్న స్పందన వినగానే, "అవునౌను" అనేశాను టక్కున. నా అనుభవం కూడా అదేమరి. ప్రతి అధ్యాయాన్నీ మొదటి నుంచి చివరి వరకూ ఊపిరి బిగపట్టి చదివించే కథనం వల్ల ఎక్కడా బోర్ కొట్టడం అన్న ప్రశ్న ఉండదు. ఇంత పెద్ద పుస్తకాన్నీ అప్పుడే చదివేశామా అనిపిస్తుంది. మొత్తం పుస్తకాన్ని యాభైయేడు అధ్యాయాలుగా విభజించారు. పేజీలు 424, వెల రూ.150, అన్ని ప్రముఖ పుస్తకాల షాపులు.
