ఇల్లిడిసిన తొమ్మిది కథలు

మారుతి పౌరోహితం రాసిన తొమ్మిది కథల సంకలనం 'ఇల్లిడిసిన తొమ్మిది కథలు' లో ప్రతి కథా భావోద్వేగ భరితమే. కొంత నోస్టాల్జియా, కొంచం ఆశావాదం, అక్కడక్కడా వ్యవస్థ మీద కోపం, బలమైన మానవ సంబంధాలు, మరీ ఉపన్యాస ధోరణి లోకి వెళ్ళిపోని వ్యక్తిత్వ వికాస సంభాషణలు, సన్నివేశాలు నిండిన కథలివి. వంక పెట్టడానికి వీల్లేని మంచి మనుషులు, వాళ్ళని సవాలు చేసే పరిస్థితులు కనిపిస్తాయి కథల్లో. 'ఇల్లు' అనే మాటకున్న విశాలమైన అర్ధాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని చదివినప్పుడు ప్రతి కథా ఈ శీర్షికకి న్యాయం చేసేదే. అందుకేనేమో, తొమ్మిది కథల్లో ఏదో ఒక కథ పేరుని పుస్తకానికి శీర్షికగా ఎంచుకోడానికి బదులు 'ఇల్లిడిసిన' అనే మాట చేర్చి సంకలనానికో ఆసక్తికరమైన పేరిచ్చారు రచయిత. అన్నట్టు, ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాల్సింది కథల్లో పరుచుకున్న రాయలసీమ మాండలీకాన్ని. కొన్ని కథలు ఆసాంతం మాండలీకంలోనే సాగితే, మరికొన్నింటిలో సందర్భానుసారంగా కర్నూలు భాష, యాస వినిపించాయి. 

సంపుటిలో తొలి కథ తొమ్మిది పాసై పదో తరగతిలోకి వచ్చిన కొనగేరి వీరేశది. అతడి కుటుంబం, ఊళ్ళో మిగిలిన కుటుంబాలతో పాటుగా తమ ఊరినుంచి గుంటూరు వలసకు ప్రయాణం కావడం కథా ప్రారంభం. ఈ తాత్కాలిక వలస ఎందుకు తప్పనిసరి అయ్యింది, వీరేశ పై ఈ వలస తాలూకు ప్రభావం ఏమిటి, వలస అవసరాన్ని నిరోధించేందుకు అతడు చేసిన ప్రయత్నాలు ఏవిటన్నది ఫ్లాష్ బ్యాక్ లో చెబుతారు రచయిత. స్కూల్ మేష్టారు తన విద్యార్థి కథని పాఠకులకి చెబుతున్నట్టుగా సాగుతుంది కథనం. కేవలం జీతాలు, బిల్లుల మీదే కాక తన విద్యార్థుల మీద శ్రద్ధ పెట్టే, తెలుగు పద్యాలని శ్రావ్యంగా చదివే మహమ్మద్ మియా సారూ, వీరేశ ప్రార్ధనల్నీ ప్రత్యేక పూజల్నీ పట్టించుకోని పరమశివుడూ ఈకథలో మిగిలిన ముఖ్య పాత్రలు. తాత్కాలిక వలసే అయినా అది చూపించే ప్రభావం విద్యార్థుల మీద ఎలా ఉంటుందో చిత్రించిన కథ ఇది. 

టైటిల్ తో ఆసక్తి రేపిన కథ 'తాతారావు అలియాస్ రజనీకాంత్'. విద్యార్థుల కళ్ళకి రజనీకాంత్ లా కనిపించే తాతారావు మేష్టారి కథ ఇది. నిజానికి కథ అనే కన్నా, జ్ఞాపకాల తలపోత అనడం సరైనదేమో. మేష్టారి మంచితనం చుట్టూ అల్లిన కథ ఇది. ఈ కథకీ  'టైలర్ శ్యామణ్ణ' కథకీ కొంత పోలిక కనిపిస్తుంది. ప్రధాన పాత్రల వ్యక్తిత్వాల చుట్టూ అల్లిన కథలే ఈ రెండూ కూడా. తాతారావు మేష్టారు తన ఉద్యోగ ధర్మాన్ని త్రికరణ శుద్ధిగా నిర్వర్తించడం వల్ల విద్యార్థి దశలో ఆయన్ని పెద్దగా ఇష్టపడని పిల్లలే, పెద్దయ్యాక ఆయన విలువ తెలుసుకుంటారు. మరో టైలర్ లేని ఊళ్ళో తనదైన పొగరు/ఆత్మగౌరవంతో బతికిన శ్యామణ్ణ, పరిస్థితులు ఎదురు తిరిగినప్పుడు ఎలా స్పదించాడన్నది కథకుడి వైపు నుంచి చెప్పారు 'టైలర్ శ్యామణ్ణ' లో. 

రెండేళ్ల క్రితం 'మట్కా' అనే సినిమా విడుదలైనప్పుడు రాయలసీమ ప్రాంతంలో ఒకప్పటి మట్కా రాకెట్ల గురించి పెద్దఎత్తున చర్చ జరిగింది. నిజానికి మట్కా రాష్ట్రం మొత్తం (ఆమాటకొస్తే దేశం మొత్తం) వ్యాపించినా రాయలసీమ జీవితాల మీద చాలా ఎక్కువ ప్రభావం చూపిందన్నది ఆ చర్చ సారాంశం. బహుశా ఆ స్పూర్తితో రాసిన కథ కావొచ్చు '84...వనవాసం నంబరోడు!' మట్కా వ్యసనానికి బానిసైన మిత్రుడి కథని పాఠకులకి వివరిస్తాడు కథకుడు. కిందటి తరం జీవితాలలో మట్కా జూదం ఎలా పెనవేసుకుపోయిందో, చదువుకున్న వాళ్ళు, నిరక్షరాస్యులు అనే భేదం లేకుండా మెజారిటీ ప్రజలు సంపాదనని, జీవితాలని ఎలా కోల్పోయారో చెబుతూనే, మట్కా జూదరులు చిత్రమైన నమ్మకాలు, వాటిని సొమ్ము చేసుకునే వ్యవస్థలనీ చిత్రించింది ఈ కథ. తర్వాతి తరం యువత జూదం జోలికి పోకుండా కెరీర్ వైపుకి దృష్టి మళ్లించడాన్ని గురించి చెబుతూనే, ఆన్లైన్ జూదాలని గురించి ఓ హెచ్చరిక కూడా చేస్తుందీ కథ. 

మొత్తం సంకలనంలోనే అన్నివిధాలుగానూ ప్రత్యేకంగా అనిపించిన కథ 'పిల్లోళ్ళు వస్తారు'. విడాకులు, సింగిల్ పేరెంటింగ్ అన్నది తెలుగు కథకి కొత్త వస్తువు కాదు. కానీ, పేరెంట్ తల్లి కాక తండ్రి కావడమే ఈ కథలో ప్రత్యేకత. తల్లి, తండ్రి విడిపోయాక తండ్రి దగ్గరే పెరిగిన పిల్లలు ఉన్నట్టుండి తల్లి దగ్గరికి వెళ్లిపోవాలని నిర్ణయించుకోవడం, ఇందుకు తమ స్కూల్ హెడ్మాస్టారి సాయం కోరడం ఈ కథ. ఆ హెడ్మాస్టారు, తల్లిదండ్రులు విడిపోడానికి కారణాలు వెతకడమో, వాళ్ళని కలిపేసేందుకు ప్రయత్నించడమే లాంటి 'ఆదర్శవంతమైన' పనుల జోలికి వెళ్లకుండా, పిల్లల సమస్యని పరిష్కరించడం మీద దృష్టి పెడతాడు. ఇన్నాళ్లూ  పిల్లల్ని తానే తల్లి, తండ్రీ అయి పెంచిన తండ్రిని గురించి ఆ పిల్లలూ, ఈ ఉపాధ్యాయుడూ ఆలోచించారా అన్నది హృద్యమైన ముగింపు. తండ్రివైపు నుంచి కథ చెప్పడం, ఉపన్యాసాలు, ఉపదేశాలు లేకపోవడం ఈ కథని ఓ మెట్టుపైన నిలబెట్టాయి. 

సీమాంతర ప్రేమకథ 'సియాల్ కోట టు గడివేముల వయా సౌదీ! ఓ ప్రేమకథ'. మంచివాడైన పాకిస్తానీ ప్రేమికుడు గుల్జార్ కథానాయకుడు. ఫోన్ లో పరిచయమైన ప్రియురాలు దౌలత్ బీ కోసం గుడివేముల వచ్చిన గుల్జార్ ఆమెని పెళ్లి చేసుకుని అక్కడే స్థిరపడిపోతాడు. అయితే, ఆమెకి ఫోన్లో తన కన్న వాళ్ళని తోబుట్టువుని పరిచయం చేయడానికి, తన జాతీయతని చెప్పడానికి ఏళ్ళ తరబడి సమయం ఎందుకు తీసుకున్నాడన్న ప్రశ్నకి ఈ కథ జవాబునివ్వదు. దౌలత్ బీ, ఆమె కుటుంబంతో పాటు గుడివేముల ప్రజలు కూడా గుల్జార్ ని నమ్మారు. కానీ, చట్టం అతడిని దోషీగానే చూసింది. పదకొండేళ్ల కాపురం తర్వాత, నలుగురు పిల్లలు కలిగాక కాక, నిఖాకి ముందే తన గురించి దౌలత్ బీకి గుల్జార్ చెప్పి ఉంటే అతడు కథ చదివే పాఠకుల విశ్వాసాన్ని కూడా మరింతగా చూరగొనే వాడు. దౌలత్ బీ గొంతు నుంచి వినిపించే ఈ కథ మాత్రం ఆపకుండా చదివిస్తుంది. 

'బసివిని' దురాచారం తాలూకు ఆనవాళ్ళని తడిమిన కథ 'అస్మిత'. సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ రాజకీయాలని కలిపి నేసిన కథ ఇది. సహృదయుడైన అధికారి పాత్ర ద్వారా కథకి ఆశావహమైన ముగింపు ఇచ్చారు రచయిత. చదువులో పిల్లాడి ఇష్టాన్ని పట్టించుకోక తన ఆశయాన్ని రుద్దే తండ్రి కథ 'విప్రతిసారము'. తండ్రికి తోడు బడిలో మేష్టారి దాష్టీకం కూడా తోడవ్వడంతో పిల్లవాడి జీవితం నరకారప్రాయంగా మారడం, అటుపై తిరిగే మలుపులు, లోకంలో మంచి మిగిలి ఉందని నిరూపించే పాత్రలు, అక్కడినుంచి ఊహకందే ముగింపు. నేటి విద్యావ్యవస్థ మీద ఓ ఉపాధ్యాయుడి ఆవేదనకు అక్షర రూపంలా అనిపించే ఈ కథ రాసిన రచయిత అధ్యాపక వృత్తినుంచి వచ్చిన వారు కావడం యాదృచ్చికం కాదు. 'అమ్మ పోస్ట్ చేయలేని ఉత్తరం' సంపుటిలో చివరి కథ. దీనిని కథ కన్నా స్కెచ్ అనడం సబబు. మొత్తంగా చూసినప్పుడు ఆపకుండా చదివించే కథనం ఈ సంపుటిలో కథల బలం. మంచిని పెంచాలన్న రచయిత తాపత్రయం పాఠకులకి అందుతుంది. (ఇల్లిడిసిన తొమ్మిది కథలు, ఛాయ ప్రచురణ, పేజీలు 126, వెల రూ. 160).