"పుదుమైపిత్తన్ (ఓ ప్రముఖ తమిళ రచయిత) ఉన్న కాలంలోనే సత్యమూర్తి, (టంగుటూరి) ప్రకాశం లాంటివాళ్లు కూడా రాజకీయాల్లో ఉన్నారు. కానీ ఈరోజుకీ తమిళనాడులో పుదుమైపిత్తన్ ను తలచుకుంటారు" తమిళ రచయిత జయమోహన్ ఈమధ్య ఒక తెలుగు దినపత్రికకి ఇచ్చిన ఇంటర్యూలో చెప్పిన మాటలివి. రాజకీయ నాయకులకన్నా (తమిళ) ప్రజలు రచయితలనే ఎక్కువగా గుర్తుంచుకుంటారు అని చెప్పే క్రమంలో, టంగుటూరి ప్రకాశం పేరు ఎందుకు తేవాల్సి వచ్చింది? అనే ప్రశ్న ఆసక్తికరం. దీనికి జవాబు, ప్రకాశం ఆత్మకథ 'నా జీవితయాత్ర' లో దొరుకుతుంది. మొత్తం నాలుగు ఖండాలుగా దాదాపు ఏడువందల పేజీలకి విస్తరించిన ఈ ఆత్మకథలో మొదటి మూడు ఖండాలూ ప్రకాశం స్వీయ రచన కాగా, ఆయన మరణానంతరం, పుస్తకం అసంపూర్తిగా వదిలేయకుండా నాలుగో ఖండాన్ని రాశారు ఆయన అనుయాయి తెన్నేటి విశ్వనాథం. స్ఫూర్తివంతమైన బృహత్ గ్రంథమిది.
దేశ స్వాతంత్రానికి పూర్వం ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రానికి మంత్రిగా, ముఖ్యమంత్రిగా, స్వతంత్రం వచ్చాక భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటులో భాగంగా కర్నూలు రాజధానిగా ఏర్పడిన ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రకాశం తెలుగు వారికి సుపరిచితులు. ఆయన పేరు చెప్పగానే గుర్తొచ్చే మొదటి విశేషం 'సైమన్ గో బ్యాక్' ఉద్యమం సమయంలో, తనకి అడ్డుపడిన బ్రిటిష్ సిపాయికి తన గుండెని చూపించి 'దమ్ముంటే కాల్చు' అని విసిరిన సవాల్. ఈ సంఘటన పాఠ్య పుస్తకాలకి ఎక్కడమే కాదు, "గుండుకెదురుగా గుండె నిలిపెను ఆంధ్ర కేసరి టంగుటూరి" అంటూ సినిమా పాటల్లోనూ భాగమయ్యింది. ఆ కాలంలో ముమ్మరంగా జరిగిన నాటక ప్రదర్శనలు, ప్రకాశం జీవితాన్ని ఎన్ని మలుపులు తిప్పాయో చెబుతుంది ఈ ఆత్మకథ. ఒక నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టిన పిల్లవాడు, కేవలం చదువు ఆధారంగా అష్టైశ్వర్యాలని సంపాదించుకోవడం ఒక ఎత్తయితే, వాటన్నింటినీ అలవోకగా త్యజించి దేశ స్వతంత్ర పోరాటంలో పాల్గొని జైలు శిక్షలు అనుభవించడం, ఆరోగ్యం పాడుచేసుకోవడం మరో ఎత్తు.
మొదటినుంచీ ప్రకాశం అవలంబించింది స్వతంత్ర వైఖరినే. చిన్ననాడే తండ్రిని కోల్పోవడం ఒక ఎత్తయితే, తన గురువు ఇమ్మానేని హనుమంతరావు నాయుడు ప్రోత్సాహంతో టీనేజీలో రంగస్థలంపై ప్రవేశించి పేరూ, తన ఖర్చుకి సరిపోయే డబ్బూ సంపాదించుకోవడం మరో ఎత్తు. ఒంగోలు పాఠశాలలో నాయుడు గారికి ప్రకాశం అభిమాన శిష్యుడిగా మారడానికి కారణం నాటకాలు. ఒక్కనొక సెలవుల్లో నాయుడు గారు కుటుంబ సమేతంగా బంధువుల ఇంటికి రాజమహేంద్రవరం వెళ్తూ, ప్రకాశాన్ని కూడా తీసుకు వెళ్లడం, సెలవులకని అనుకున్నది కాస్తా అక్కడే ఆయన స్థిరనివాసం ఏర్పరుచుకోవడంతో, గురువుగారితో పాటే శిష్యుడికీ రాజమహేంద్రవరమే నివాసంగా స్థిరపడిపోయింది. ఇంట్లో పరిస్థితి అంతంత మాత్రమే కావడం, అమ్మమ్మకీ, అమ్మకీ హనుమంతరావు గారి పట్ల నమ్మకమూ కూడా ప్రకాశం రాజమహేంద్రవర వాసానికి మార్గం సుగమం చేశాయి.
నాటక ప్రదర్శనల సందర్భంగా జరిగే అల్లర్లు కేసులుగా పరిణమించడం, ఆ సందర్భంలో ప్లీడర్లతో జరిగిన పరిచయాలు, ప్రకాశంలో ప్లీడరీ వృత్తి పట్ల ఆసక్తిని పెంచాయి. తన శక్తికి మించిన పనే అయినా శిష్యుడిని చదివించారు హనుమంతరావు నాయుడు. తర్వాతి కాలంలో మరదలిని పెళ్లాడిన ప్రకాశం తన తొలిచూలు కొడుక్కి పెట్టుకున్న పేరు హనుమంతరావు. ప్లీడరీ వృత్తిలో రెండు చేతులా ఆర్జిస్తూ, రాజమహేంద్రవరం రాజకీయాల్లో తలమునకలుగా ఉన్న కాలంలోనే ప్రకాశం దృష్టి బారిస్టర్ చదువు మీద పడడంతో వృత్తిని ఆపేసి, అప్పులు చేసి మరీ పై చదువు కోసం లండన్ బయలుదేరారు. బారిస్టర్ పూర్తి చేశాక ప్రాక్టీసు మొదలు పెట్టింది మద్రాసు మహానగరంలో. తమిళ ప్లీడర్ల ధాటికి తట్టుకుని నిలబడడం మామూలు విషయం కాకపోయినా, తక్కువ కాలంలోనే పెద్ద పేరు తెచ్చుకోవడంతో స్థాయీ, సంపదా అచిరకాలంలోనే వృద్ధి చెందాయి.
భారత స్వతంత్ర పోరాటంలో పాల్గొనాలని ప్రకాశం తీసుకున్న నిర్ణయం ఆయన జీవితంలో అతిపెద్ద మలుపు. వృత్తి మానేయడంతో సంపాదన ఆగిపోయింది. కాంగ్రెస్ ప్రచారానికి సొంత డబ్బు ఖర్చు పెట్టడంతో ఉన్న ఆస్తి కరిగిపోయింది. స్వాతంత్రోద్యమ ప్రచారం కోసం ప్రారంభించిన 'స్వరాజ్య' పత్రిక నమ్మినవారి మోసాన్నీ, నష్టాలనీ మిగిల్చింది. అన్నింటినీ మించి రాజకీయరంగంలో ప్రధాన శత్రువు చక్రవర్తుల రాజగోపాలాచారి కల్పించిన అడ్డంకులు అన్నీ ఇన్నీ కావు. ముఖ్యంగా, రాజగోపాలాచారి గాంధీ నమ్మకం సంపాదించాక, ప్రకాశం-గాంధీల మధ్య దూరం పెరగడం, గాంధీ, ప్రకాశాన్ని తరచూ తప్పు పట్టడం, ప్రజాభీష్టానికి విరుద్ధంగా ప్రకాశాన్ని కాదని రాజగోపాలాచారిలో పదవుల్లో ప్రతిష్టించడం.. ఇవన్నీ ఒకవైపైతే, వీటిని మొండిగా తట్టుకుని నిలబడి, ప్రజాక్షేత్రం విజయం సాధించి తనని ముఖ్యమంత్రిని చేయక తప్పని పరిస్థితిని ప్రకాశం కల్పించడం ఆయన పోరాటపటిమకి నిదర్శనం.
ప్రకాశం స్వయంగా రాసిన మూడు ఖండాలూ ఒక ఎత్తైతే, అసంపూర్ణ గ్రంధానికి ఒక రూపం ఇవ్వడం కోసం తెన్నేటి విశ్వనాథం రాసిన నాలుగో ఖండం ఒక్కటీ మరోఎత్తు. ప్రకాశం అనుయాయిగా, అంతరంగికుడిగా మసలిన విశ్వనాథం, తన గొంతు నుంచే జరిగిన విషయాలని వివరించారు. ప్రకాశం నేరుగా చెప్పిన విషయాలని కూడా, విశ్వనాథం కుండ బద్దలుకొట్టినట్టు చెప్పారు. కాంగ్రెస్ లో ఇప్పటికీ కనిపించే హైకమాండ్ సంస్కృతి, స్థానికంగా పదవులు చేపట్టవలసిన వాళ్ళ పేర్లు ఢిల్లీ నుంచి రావడం అన్నవి స్వాతంత్య్రానికి పూర్వమే ఉన్నాయని స్పష్టం చేశారు. భాషాప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటుని ప్రకాశం బలపరిచి, తెలుగువారి హక్కుల కోసం పోరాడడం, అందుకు రాజగోపాలాచారి నుంచి అనేక రూపాల్లో ఎదుర్కొన్న అడ్డంకులు, నిధులు, రాజధానీ కూడా లేకుండా తెలుగు వాళ్ళు కర్నూలుకి తరలి రావడం..ఇవన్నీ చదువుతుంటే ఒకటే చరిత్ర పునరావృతం అవుతున్న భావన కలుగుతుంది. రాజకీయ నాయకులని నెగటివ్ గా చూపించాల్సిన సందర్భం వచ్చినప్పుడు, ఒక తమిళ రచయితకి ప్రకాశం పేరు మొదటగా గుర్తుకు రావడంలో ఆశ్చర్యం ఏముంది?
('నా జీవిత యాత్ర', రచన టంగుటూరి ప్రకాశం, ప్రచురణ ఎమెస్కో, పేజీలు 720, వెల రూ. 500)
